Η Ευνοούμενη στη χώρα των θαυμάτων

Η Ευνοούμενη στη χώρα των θαυμάτων

Η Ευνοούμενη στη χώρα των θαυμάτων

 Ένα σχόλιο για το λανθιμικό φαβορί

Αποτέλεσμα εικόνας για the favourite

Όταν δεν βρίσκεις έτοιμα σχήματα για να περιγράψεις κάτι, θα μπορούσες άνετα να το πεις «ανεπανάληπτο». Αν δεν θέλεις να το πριμοδοτήσεις, μπορείς να το πεις απλώς «αχαρακτήριστο». Είτε σου αρέσει είτε δεν σου αρέσει μια χώρα με τους κανόνες και την κουλτούρα της, η ανακάλυψή της παραμένει εντυπωσιακό κατόρθωμα διαίσθησης, πλοήγησης, ταξιδιωτικού πάθους και χαρτογράφησης. Ένας σκηνοθέτης που δείχνει να ανοίγει μια περιοχή στον χάρτη για να τοποθετήσει κάτι νέο είναι ο Γιώργος Λάνθιμος. Η πολύ ειδική ατμόσφαιρα που επιτυγχάνει στην «Ευνοούμενη» είναι εντελώς πρωτόγνωρη, τουλάχιστον για τη δική μου σινεφίλ εμπειρία.

Στις ταινίες εποχής που στοχεύουν στον σαρκασμό της εξουσίας, επιλέγονται συνήθως πληθωριστικές εικόνες διονυσιακού ηδονισμού που περιέχουν καρναβαλικό γκροτέσκο και ακραία εκλεπτυσμένους δανδήδες. {Αξίζει να εξαιρέσω το Barry Lyndon του Στάνλεϊ Κιούμπρικ του 1975, για τη μοναδική απόδοση της ατμόσφαιρας και πάλι του 18ου αιώνα από τον αξεπέραστο δάσκαλο του σινεμά}. Στις ταινίες εποχής πρωταγωνιστούν κατά κύριο λόγο τα εντυπωσιακά κοστούμια που, μαζί με άλλα φινιρισμένα ήθη και έθιμα, έχουν σκοπό να μας μεταφέρουν στο βάθος της Ιστορίας απεκδύοντάς την από την αίσθηση του σύγχρονου Πραγματικού. Αντιθέτως, στην «Ευνοούμενη» ο σκηνοθέτης εγκαθιστά ένα πολύ ενδιαφέρον και μοναδικό είδος Πραγματικότητας που έχει στο τσεπάκι του/ στο δαιμόνιο μάτι του∙ ένα είδος ρεαλισμού (που φαίνεται πρώτα-πρώτα στην απουσία καλλωπιστικού μακιγιάζ στις γυναίκες) το οποίο φέρνει τις τρεις πρωταγωνίστριες σε απόστασης (κρατημένης) ανάσας. Ένα είδος ρεαλισμού που σου απευθύνεται ενώ δεν μπορείς να εντοπίσεις την πηγή του. Ένας ρεαλισμός που μοιάζει ανεδαφικός γιατί δεν πατάει σε εξωτερικό έδαφος. Χρησιμοποιεί μια φωνή που κάπου-κάποτε την έχεις ακούσει μέσα σου, όσο μακρινή και αλλόκοσμη κι αν είναι η περιοχή απ’ όπου η ταινία βάλθηκε να την εξορύξει.

Αυτή η παράξενη εσωτερική βοή συνοδεύει και τις ανησυχαστικές ευρυγώνιες λήψεις, οι οποίες στρογγυλεύουν τον χώρο και τον κάνουν ακόμα πιο περίκλειστο, σαν σφαίρα, αυξάνοντας την εσωστρέφεια των σχέσεων που κάνουν λυσσαλέο παιχνίδι αδιαφορώντας πλήρως για όσα συμβαίνουν έξω. Παράδοξο φαίνεται το εξής: ενώ ο φακός ενώνει τις πλευρές του δωματίου παραμορφωτικά και τεντώνει τις αντιληπτικές μας ικανότητες, είναι ταιριαστός με μια στομαχική αλήθεια. {Οι εμετοί στο σενάριο με έκαναν να φανταστώ ότι οι ηθοποιοί στ’ αλήθεια ζαλίστηκαν από την ευρυγώνια κίνησή τους μέσα στο μάτι του οπερατέρ και ανέθεσαν στους ήρωες να αναλάβουν το άδειασμα!} Το κενό και το γεμάτο είναι διαρκώς εκεί, σαν δυο δοχεία που δεν σου επιτρέπουν να εστιάσεις σε κανένα, ενώ ξέρεις ότι η παρουσία και των δύο είναι πολύ ισχυρή – τόσο ισχυρή όσο και ο δεσμός τους.

Το δοχείο «Βασίλισσα» με τα μάτια, το σώμα, τη φωνή της Κόλμαν σε αφήνει άφωνο. Είσαι ταυτισμένος, αηδιασμένος, συμπονετικός και περίεργος να δεις όχι τι θα συμβεί σε αυτή την πρωτοφανή βασίλισσα, αλλά τι είναι. Αυτό το τι είναι ξεπερνά ακόμα και το τι νιώθει – έτσι η τεχνική δίνει πάσα στην ψυχολογία κι εκείνη δίνει τη θέση της στη φιλοσοφία (και η αντίστροφη πορεία, το ίδιο αποτέλεσμα έχει). Που σημαίνει ότι ο σκηνοθέτης ανακαλύπτει μια χώρα που κατοικείται, αλλά δεν ολοκληρώνει την ανακάλυψή της με τη χρήση της επιστήμης/της τεχνικής, που του επιτρέπει να υπολογίζει αποστάσεις και γεωγραφικά μήκη με φακούς και όλα τα ειδικά εντυπωσιακά εργαλεία. Η ανακάλυψη επεκτείνεται στους «γηγενείς» του παλατιού (όπου η κατοχή της εξουσίας και η επιδίωξή της είναι τα δύο δοχεία, το γεμάτο και το κενό, ωστόσο θεο-άδεια και εμετικά και τα δύο), και ο σκηνοθέτης αρχίζει να μελετά τα χαρακτηριστικά των προσώπων όχι πια σαν κατακτητής αλλά σαν ένας εθνογράφος-φιλόσοφος.

Στην «Ευνοούμενη» καθώς χτίζονται τα ψυχογραφήματα ο σκηνοθέτης περνάει στην περιοχή της φιλοσοφίας (της πολιτικής, της ηθικής, της οντολογίας, αλλά και σε μια φιλοσοφία της εγγενούς μοναξιάς) και το κάνει με τα συγκλονιστικά κοντινά πλάνα του και με ένα είδος φειδούς που στρώνει πάνω στην πληθωρικότητα (πώς αλλιώς να το θέσω; Ο άνθρωπος είναι τρομερός στους ανοίκειους συνδυασμούς). Ο Γιώργος Λάνθιμος πραγματοποίησε ένα υπερατλαντικό ταξίδι που στέφθηκε με βασιλική επιτυχία, όχι υπό τον αναμενόμενο ήχο της σάλπιγγας αλλά υπό την ανατριχιαστική επιμονή ενός μοντερνιστικού ροκανίσματος από ένα κοπάδι τρωκτικών. Ακολούθησε γενναία τον λαγό και από τη μαύρη τρύπα μπήκε στο παλάτι. Κι εμείς μαζί του με καλοδεχούμενες ανατριχίλες.

Μ.Γ.

Φεβρουάριος 2019

Advertisements

Ο «Μπαλαντέρ» ως κρίσιμη μεταμυθοπλασία

*

Η φιλόλογος και συγγραφέας Άννα Αφεντουλίδου

αναζητά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πεζογραφίας της γενιάς μας.

Το «Μπαλαντέρ-μια ερωτική εξτραβαγκάντσα» (Μελάνι 2015)

βρίσκεται ανάμεσα στις επιλογές της.

Το α΄μέρος της συγκριτικής της μελέτης

δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή.

*

Διαβάστε εδώ:

Μαρία Γιαγιάννου – Μπαλαντέρ / «Κρίσιμα μεταμυθοπλαστικά έκδοχα»

 

 

Κλάρα Σούμαν – τελευταίες παραστάσεις / Θέατρο οδού Κυκλάδων

Η παράσταση

Κλάρα Σούμαν: τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας

συνεχίζεται

στο θέατρο της οδού Κυκλάδων Λευτέρης Βογιατζής

(Κυκλάδων 11 & Κεφαλληνίας, Κυψέλη)

για τρεις ακόμα παραστάσεις

Δευτέρα 19, Τρίτη 20, Τρίτη 27 Μαρτίου

Κλάρα Σούμαν: τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας

Δημοσιεύματα:

Απόσπασμα κειμένου στη Logotexnia 21

Αφιέρωμα στη Μαρία Γιαγιάννου – Βίντεο ΕΡΤ

Συνέντευξη Μαρία Γιαγιάννου – Περιοδικό Andro

Κριτική στην Εφημερίδα των Συντακτών

Κριτική στο περιοδικό Βακχικόν

Κριτική στο περιοδικό Bookpress

Συνέντευξη του Μιλτιάδη Φιορέντζη στο Theater View

Συνέντευξη του Μιλτιάδη Φιορέντζη στο Spirto

Μαρία Γιαγιάννου – ραδιοφωνική εκπομπή του Σταύρου Σταυρόπουλου – Ert Open 

Μαρία Γιαγιάννου – ραδιοφωνική εκπομπή Νατάσσας Βογιατζίδου – Amagi

 

*

 

Ταυτότητα της παράστασης

Συγγραφέας : Μαρία Γιαγιάννου

Σύλληψη | Σκηνοθεσία | Δραματουργία : Μιλτιάδης Φιορέντζης

Συνεργάτης Δραματουργίας | Διαμόρφωση πρόβας: Μαρία Όλγα Αθηναίου

Σκηνογραφία | Κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα

Γλυπτική: Περικλής Πραβήτας

Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα

Ηχητικός σχεδιασμός: Νίκος Παλαμάρης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Αριάννα Χατζηγαλανού

Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου

Promo teaser: Χρυσάνθη Μπαδέκα

 Ερμηνεύουν:

Πιανίστρια: Βικτωρία Κιαζίμη

Βαρύτονος: Νικόλας Καραγκιαούρης

Ηθοποιοί :    Μαρία Όλγα Αθηναίου

                        Μιλτιάδης Φιορέντζης

~.~

Θέατρο της Οδού Κυκλάδων

Λευτέρης Βογιατζής

Κεφαλληνίας & Κυκλάδων 11, Κυψέλη

Πληροφορίες – Κρατήσεις : 210 8217877

http://www.ticketservices.gr

Διάρκεια : έως 27 Μαρτίου 2018

~για λίγες μόνο παραστάσεις~

Δευτέρα & Τρίτη | Ώρα έναρξης  21:00

Τιμές εισιτηρίων : 14€ & 10€

Διάρκεια : 80 λεπτά χωρίς διάλειμμα

Κλάρα Σούμαν: τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας

Κ Λ Α Ρ Α   Σ Ο Υ Μ Α Ν

Τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας

(Μελάνι, 2018)

 Παράσταση για ένα πιάνο, μια φωνή και δύο πνεύματα

Βικτωρία Κιαζίμη - Νικόλας Καραγκιαούρης

Συγγραφέας: Μαρία Γιαγιάννου

Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Μιλτιάδης Φιορέντζης

 

 Θέατρο Οδού Κυκλάδων Λευτέρης Βογιατζής

Κυκλάδων 11 & Κεφαλληνίας

 

Για το έργο

 

Μια εξάχρονη που υποκλίνεται σ’ ένα αυγό, η λατρεία ενός τρελού για μια παλιά φωτογραφία, ένας πατέρας που λέει όχι, το αυτόματο της Μαρίας Αντουανέττας, η πτώση στον παγωμένο Ρήνο, ένα μοιρασμένο ημερολόγιο, οκτώ τέκνα – ένα για κάθε νότα μιας οκτάβας, δυο καρδιές που γίνονται δάχτυλα. Ένα σύγχρονο μετα-ρομαντικό κείμενο έρωτα, ζήλιας, πίκρας και ελπίδας, κινεί τα νήματα της συμβίωσης ενός ιστορικού ζεύγους και ζυγίζει το μίγμα φθόνου και λατρείας ανάμεσα σε δύο ομότεχνους.

Το θεατρικό κείμενο Κλάρα Σούμαν: τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας της Μαρίας Γιαγιάννου είναι μια διακεκομμένη σεάνς επικοινωνίας με τα μεγάλα πνεύματα˙ της πιανίστριας Κλάρα Σούμαν και του συνθέτη Ρόμπερτ Σούμαν. Δυο παράλληλοι μονόλογοι διάστικτοι με ψιθύρους από τον Κλάιστ, τον Χόφμαν, τον Καμίσο, συλλαμβάνουν την ατμόσφαιρα του Ρομαντισμού για να την μετατοπίσουν γλωσσικά και τονικά σε ένα νέο συγκείμενο. Τα ερωτήματα διαπερνούν τις σελίδες και ορθώνονται στη σκηνή: Πώς ξεκουρδίζεται η μηχανή μιας ιδιοφυίας; Μπορεί μια μαριονέτα να ξεπεράσει τον δημιουργό της; Ποιος κινεί τα νήματα της ανθρώπινης δημιουργικότητας; Ποια είναι η διάσημη άγνωστη Κλάρα Σούμαν;

Για την παράσταση

Η περίοδος του ρομαντισμού στην τέχνη άφησε τις γυναίκες στο περιθώριο όπου ήδη βρίσκονταν, παρέχοντάς τους ελλιπή μόρφωση και τη δυνατότητα να γίνουν μόνο γκουβερνάντες, οικιακές βοηθοί και, στις πιο ευτυχείς περιπτώσεις, δασκάλες. Η γυναίκα-δημιουργός είναι είδος σπάνιο. Η Κλάρα Σούμαν υπήρξε παιδί-θαύμα που εξελίχθηκε σε αστέρι της πιανιστικής τέχνης˙ μια λαμπρή εξαίρεση με την τύχη να ζήσει τη φήμη της. Ωστόσο, το πεπρωμένο της, όπως και το όνομά της, συνδέθηκε σαρωτικά με τον -αδύναμο ως πιανίστα αλλά μεγαλοφυή ως συνθέτη- Ρόμπερτ Σούμαν.

Πώς βιώνει μια εξαιρετική γυναίκα των μέσων του 19ου αιώνα την καθημερινότητά της με έναν ομότεχνο δημιουργό, ο οποίος την φθονεί ενώ παράλληλα τη λατρεύει; Μπορεί η μητρότητα να αφήσει περιθώριο στην καλλιτεχνική δημιουργία όταν μια γυναίκα μεγαλώνει οκτώ παιδιά; Με τι ψυχικό σθένος αντιμετωπίζει κανείς την κατάρρευση του συντρόφου του;

Αντλώντας έμπνευση από τα παραπάνω ερωτήματα, η παράσταση Κλάρα Σούμαν, τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας της Μαρίας Γιαγιάννου, σε σύλληψη, δραματουργία και σκηνοθεσία Μιλτιάδη Φιορέντζη, επιχειρεί να δώσει υπόσταση στην φράση της Κλάρα: «Η μουσική δίνει ήχο σε  αυτά που θα ήταν καλύτερα να μείνουν στην σιωπή» όσο και να την υπερβεί. Τη σκηνή πλημμυρίζουν οι μελωδίες και τα τραγούδια του Σούμαν σε ζωντανή εκτέλεση από την πιανίστρια Βικτωρία Κιαζίμη και τον βαρύτονο Νικόλα Καραγκιαούρη, ενώ δύο πρωτότυποι παράλληλοι μονόλογοι εκφέρονται από τους δύο ηθοποιούς, Μαρία Όλγα Αθηναίου και Μιλτιάδη Φιορέντζη, εντάσσουν τη γλώσσα στο μαγευτικό φάσμα του ήχου και αναδεικνύουν μια σχέση μετ’ εμποδίων, αλλά και λυτρωτική, όπου η ανάγκη για σύνδεση και συν-κίνηση δεσπόζει ως μια από τις πιο προκλητικές και απελευθερωτικές εμπειρίες της ζωής.

Clara Schumann_η ομάδα

 

Όταν η Κλάρα γνώρισε τον Ρόμπερτ/ (Γερμανία, 19ος αιώνας)

Η Κλάρα Βικ γνώρισε τον Ρόμπερτ Σούμαν το 1828, όταν η ίδια ήταν εννέα ετών. Ο δεκαοχτάχρονος συνθέτης ήταν μαθητής του Φρίντριχ Βικ, του πατέρα της Κλάρα. Λίγα χρόνια μετά οι δύο νέοι ερωτεύονται και παρά τη σθεναρή αντίσταση του Βικ, παντρεύονται. Μετά την πρώτη τρυφερή περίοδο του γάμου τους, ο Σούμαν συνθέτει ακατάπαυστα αφήνοντας την Κλάρα στη σιωπή. Χωρίς να κάμπτεται από οκτώ εγκυμοσύνες και γαλουχίες, η Κλάρα σύντομα αρχίζει πάλι τις περιοδείες της. Γνωρίζει τεράστια επιτυχία ερμηνεύοντας τα έργα του Σούμαν.

Η καταξίωση της Κλάρα προκαλεί τη ζήλεια του Σούμαν, του οποίου ο ψυχισμός αρχίζει να κλονίζεται. Παρουσιάζει ιλίγγους, τρόμο, ακουστικές παραισθήσεις, αϋπνίες. Παρόλο που γράφει αριστουργήματα, η ψυχική του υγεία επιδεινώνεται διαρκώς με αποκορύφωμα το 1854 όταν επιχειρεί  να αυτοκτονήσει πέφτοντας στον Ρήνο. Μετά από το περιστατικό μεταφέρεται σε ψυχιατρείο έξω από τη Βόννη, όπου πεθαίνει το 1856. Η Κλάρα Σούμαν συνεχίζει να διαγράφει μια λαμπρή πορεία και να αποθεώνεται από το κοινό (συμπεριλαμβανομένου του ερωτευμένου Γιοχάννες Μπραμς) μέχρι τον θάνατό της από εγκεφαλικό το 1896.

Κλάρα Σούμαν της Μαρίας Γιαγιάννου

 

Ταυτότητα της παράστασης

Συγγραφέας : Μαρία Γιαγιάννου

Σύλληψη | Σκηνοθεσία | Δραματουργία : Μιλτιάδης Φιορέντζης

Συνεργάτης Δραματουργίας | Διαμόρφωση πρόβας: Μαρία Όλγα Αθηναίου

Σκηνογραφία | Κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα

Γλυπτική: Περικλής Πραβήτας

Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα

Ηχητικός σχεδιασμός: Νίκος Παλαμάρης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Αριάννα Χατζηγαλανού

Υπεύθυνος επικοινωνίας : Άρης Ασπρούλης

Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου

Promo teaser: Χρυσάνθη Μπαδέκα

 Ερμηνεύουν:

Πιανίστρια: Βικτωρία Κιαζίμη

Βαρύτονος: Νικόλας Καραγκιαούρης

Ηθοποιοί :    Μαρία Όλγα Αθηναίου

                        Μιλτιάδης Φιορέντζης

~.~

 

Θέατρο της Οδού Κυκλάδων

Λευτέρης Βογιατζής

Κεφαλληνίας & Κυκλάδων 11, Κυψέλη

Πληροφορίες – Κρατήσεις : 210 8217877

http://www.ticketservices.gr

Πρεμιέρα : Δευτέρα 12 Φεβρουαρίου 2018

~για λίγες μόνο παραστάσεις~

Δευτέρα & Τρίτη | Ώρα έναρξης  21:00

Τιμές εισιτηρίων : 14€ & 10€

Διάρκεια : 80 λεπτά χωρίς διάλειμμα

 

Μουσική πρόγευση

Ενημερώσεις

 

*

Ο «Αγνοούμενος» του Γιώργου Λαμπράκου / σκέψεις πολύ μετά

 

Ένα κείμενο-θύμηση, για ένα θεατρικό έργο που αγάπησα.

 

EROS ALERT

ΓΙΑ ΤΟΝ «ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟ» ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΟΥ /

Γαβριηλίδης 2010

Η παράσταση 

Πού βρίσκεται;

             Πού βρίσκεται ο «Αγνοούμενος»; Θέλω να πω, το δεύτερο βιβλίο του Γιώργου Λαμπράκου (που κυκλοφόρησε το 2010 και ανέβηκε στο Θέατρο Φούρνος) σε ποια κατηγορία αληθινά ανήκει; Είναι καταρχήν θέατρο. Έχει χαρακτήρες, αμεσότητα, διαλόγους και προϋποθέτει τουλάχιστον ένα θεατή. Είναι όμως και κείμενο. Έχει πυκνότητα, βάθος και χρειάζεται χρόνο για να ριζώσει μέσα στο μυαλό του αναγνώστη. Και τα τρία έργα του εξάλλου, «Αναμνήσεις από το Ρετιρέ», «Αγνοούμενος» και «Υπογείωση», είναι ταυτόχρονα και θέατρο και πεζογραφία. Είναι πεζογραφία διότι η γλώσσα του συγγραφέα περιέχει πάντοτε τον καθαρό Λόγο του. Είναι θέατρο γιατί μαζί περιέχει και το μη-καθαρό, το αληθινό, το βιωμένο Σώμα.

            Όπως όλα τα έργα του Λαμπράκου, έτσι και ο Αγνοούμενος είναι μια κάθετη χειρονομία, μια κίνηση προς το συναισθηματικό βάθος του θεατή/αναγνώστη. Περισσότερο από τα άλλα δύο βιβλία, ο Αγνοούμενος είναι επίσης μια οριζόντια χειρονομία, ένα ψηλάφημα στο χώρο, ίσως διότι διαφορετικά δεν μπορεί να πιαστεί ένα φάντασμα˙ και εν προκειμένω το φάντασμα του Έρωτα. Ο συγγραφέας συντονίζει μια κίνηση σύλληψης του αόρατου φαινομένου, το οποίο, έτσι κι αλλιώς, έχει φύση διάχυτη˙ εισχωρεί, διαμορφώνει, αποχωρεί και παραμένει ακαλούπωτο.

            Στην υπηρεσία μιας αισθητικής και φιλοσοφικής αναζήτησης, ο Λαμπράκος μετατρέπει τα τρία πρόσωπα – που θα μπορούσαν να είναι ένα πρόσωπο – σε σχήμα. Χωρίζει μια ψυχή που αναζητά τον Έρωτα σε τρία μέρη και τα απλώνει τριγωνικά στο χώρο. Το σχήμα αυτό ενώνει τους ήρωες με νοητές γραμμές, μα πρόκειται για γραμμές διακεκομμένες που ταυτόχρονα τους χωρίζουν. Σε αυτή την απόσταση θα επανέλθω.

Η υπόθεση των λέξεων

            Προς το παρόν θα σταθώ στην υπόθεση. Στην ποια; Αν υποθέσουμε ότι μια υπόθεση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για ένα θεατρικό, εδώ η υπόθεσή μας αίρεται. Συναντούμε μια σειρά από προβληματισμούς που υποκαθιστούν με επιτυχία την δομή ενός κλασικού έργου. Οι προβληματισμοί των χαρακτήρων έχουν πρωτίστως στοχαστική ποιότητα. Δεν αποτελούν το διαλογικό μέρος μιας διαδοχής σκηνικών δράσεων που θα οδηγούσε στην κορύφωση και σταδιακά σε ένα τέλος. Οι λέξεις εδώ εξυπηρετούν την τελεστική λειτουργία του λόγου, δηλαδή λειτουργούν ως πράξεις. Δεν εξυπηρετούν την δράση ενός θεατρικού έργου που εξελίσσεται˙ οι λέξεις είναι η δράση του έργου.

            Τρία πρόσωπα διασχίζουν με τις ευφυείς, όσο και σωματικές λέξεις τους, οκτώ σκηνές αναζητώντας τον (αιώνιο) Αγνοούμενο. Δύο γυναίκες κι ένας άνδρας διαβαίνουν τα στάδια του Έρωτα, κυρίως μέσω των προσωπικών τους αναμνήσεων, σκορπίζοντας επί σκηνής λόγια ηττημένα, τα οποία ωστόσο σπανιώς καταλήγουν σε λυγμό. Πολύ συχνά μια φράση που δηλώνει το αίσθημα ήττας του προσώπου, έχει εξέλιξη χιουμοριστική (δεν είναι εξάλλου το χιούμορ ένα από τα πρόσωπα του κυνισμού;), συχνά μάλιστα ξεκαρδιστική, ιδίως σε αντίστοιξη με την περιρρέουσα πίκρα, και τούτο είναι ένα γνώρισμα της γραφής του Λαμπράκου, το οποίο έχει την τσεκαρισμένη ικανότητα να ανυψώνει τον ήρωα – και μαζί τον αναγνώστη – από την θλίψη που μαζεύεται γύρω του σαν κινούμενη άμμος, στα κωμικά ύψη της ζωής.

*

Εκείνη λέει: «Κάθε ερωτική σχέση είναι πλέον σαν βαρετό πάρτι. Ξέρεις πότε θα πας, τι θα πιεις, τι θα πεις, τι ώρα θα γυρίσεις σπίτι για να ονειρευτείς αυτό που δεν έζησες…. Ή μήπως μόνο εγώ πηγαίνω σε τέτοια άθλια πάρτι;»

ή αλλού: «-Το σεξ είναι υπερτιμημένο –Τι εννοείς; – Το σεξ αξίζει κυρίως για το πριν και το μετά. Πριν, επειδή έχεις αγωνία και πάθος, και μετά… επειδή σου ‘ χουν φύγει»

ή αλλού: «Έλα μην κλαις, έρωτας είναι, θα περάσει»

*

Εξατομίκευση και Παιδικότητα

           Ο «Αγνοούμενος» του Γιώργου Λαμπράκου είναι δομικά συγγενής με το «Λαχταρώ» της Σάρα Κέην, αλλά δεν πηγάζει από τα βάθη με εκείνη την πηχτή μαυρίλα που ταυτίζεται με την αυτοκαταστροφή. Ο «Αγνοούμενος» δεν ανήκει στην Κόλαση, ανήκει σε έναν ανέφικτο Παράδεισο. Αυτό συνιστά μια τεράστια διαφορά. Το βιβλίο αυτό αποζητά την ενότητα, παρότι δείχνει σαν να ρέπει συχνά προς την διάλυση – μορφικά και περιεχομενικά. Εδώ η αυτοκαταστροφή των ηρώων ανήκει σε μιαν αιμάσσουσα παρατεταμένη εφηβεία, που παλεύει με τις ελπίδες και την αθωότητά της. Κι εδώ που τα λέμε, ποιος δεν είναι έφηβος μπροστά στον Έρωτα; «Το εικοσάρι στην τάξη του Έρωτα, το παίρνει ο αδιάβαστος», μας λέει ο άνδρας του τριγώνου, με διάθεση μετασχολική. Οι χαρακτήρες δεν είναι πραγματικά ματαιωμένοι, γιατί δεν είναι ακόμα ενήλικοι. Είναι φοβισμένοι από την ιδέα της ματαίωσης, ή αλλιώς από την επερχόμενη ενηλικίωση, μια ενηλικίωση που δεν σχετίζεται με την ηλικία, αλλά με την προσγείωση στην ωριμότητα. Μια ωριμότητα που μοιάζει ξενερωτική παρά ερωτική, που δείχνει να συγκρούεται με την εντύπωση που έχουμε για τον Έρωτα όσο είμαστε παιδιά.

*

Εκείνη λέει: «Ο Έρωτας είναι ένα παραμύθι που το λατρεύουμε όσο είμαστε νέοι. Όταν μας πείσουν ότι το παραμύθι είναι ψέμα, βάζουμε τα κλάματα. Κάποτε διαπιστώνουμε ότι το παραμύθι δεν είναι ακριβώς ψέμα, οπότε ξαναβάζουμε τα κλάματα: όχι όμως επειδή πιστεύουμε ότι μας εξαπάτησαν, αλλά επειδή η ζωή μας δεν είναι πια παραμυθένια.»

*

            Ας επανέλθω τώρα στο ζήτημα της απόστασης μεταξύ των χαρακτήρων. Η δομή του «Αγνοούμενου» καθώς και η όλη ατμόσφαιρά του, δηλαδή το άυλο σκηνικό μέσα στο οποίο μετεωρίζονται οι ήρωες, αναδεικνύει την εξατομίκευση του ανθρώπου. Η σπασμένη επικοινωνία τους είναι μια σειρά από τσιτάτα που τέμνονται σε ένα απολαυστικό πινγκ-πονγκ, το οποίο ποτέ δεν εκτονώνει τις αληθινές σχέσεις, αφού πρόκειται για ένα είδος διαξιφισμού που δεν στοχεύει στο να αγγίξει τον άλλο, αλλά στο να εκπαιδεύσει τον ίδιο τον εαυτό˙ έναν εαυτό που, παραμένει κλεισμένος σε φράσεις αυτοαναφορικές, περιγραφικές ή αφοριστικές, δηλαδή φράσεις μοναχές. Οι χαρακτήρες παίζουν πινγκ-πονγκ με τον καθρέφτη τους. Οι ήρωες λεκτικοποιούν το σώμα τους, επιβεβαιώνοντας την απουσία του και άρα την ατελή σχέση μεταξύ τους.

*

Εκείνος λέει «Το σώμα έχει πάντα δίκιο, μα σπάνια με δικαιώνει» ή «Ο κόσμος μου απαγορεύει να χρησιμοποιώ το σώμα μου σωματικά»

*

Ο Λαμπράκος αναδεικνύει την δυστοκία στην επικοινωνία (και πιο συγκεκριμένα στην ερωτική), που κάνει τις σχέσεις των ανθρώπων πικρές και ελλειμματικές.

Οι σταθμοί

Ανάμεσα στη μοναχική κατάθεση αναμνήσεων, εντυπώσεων και συμπερασμάτων, παρεμβάλλονται ποιήματα (απαγγέλεται Μπλέηκ, Εμπειρίκος, Κάμινγκς, Ελύτης κ.α.) που υπογραμμίζουν τον διάλογο του Λαμπράκου με τους μεγάλους ερωτοπλόκους της λογοτεχνίας καθώς και στιγμιότυπα του βίου των τριών χαρακτήρων, όπου εικονογραφούνται «λάιβ» οι σταθμοί της ερωτικής σχέσης δύο ανθρώπων που θέλουν να ωριμάσουν, αλλά αδυνατούν.

  1. Ο σταθμός του πρώτου Ενθουσιασμού, όπου όλα μοιάζουν, κι άρα είναι, ονειρεμένα. Λένε: «Είσαι το άσβηστο φως», «Είσαι το γελαστό πρωινό».
  2. Ο σταθμός της πρώτης Απογοήτευσης. Του λέει: «Όλο λόγια κι υποσχέσεις είσαι» κι εκείνος απαντά «Σ’ αγαπώ, πίστεψέ με, γιατί δεν με πιστεύεις;»
  3. Ο σταθμός της καταπίεσης και της επιβολής των αναγκών. Της λέει: «-Σε θέλω, αλλά δεν αντέχω να με περιορίζεις συνέχεια. Δεν με θέλεις ελεύθερο», του απαντά «- Θέλω να είσαι ελεύθερος να είσαι μαζί μου»
  4. Ο σταθμός της ανάδυσης των βιολογικών και κοινωνικών διαφορών. Εκείνος λέει «Το μόνο ήθος βρίσκεται στο στήθος» και καταλήγει να γράφει μια «Ωδή στο Βυζί» κι εκείνη λέει «Αγάπη μου θέλω ένα παιδί». Αυτός της απαντά «Τι να το κάνεις;» ενώ στην πραγματικότητα εννοεί πως γίνεται να θέλεις ένα παιδί από κάποιον που είναι ένα παιδί;
  5. Έπειτα, ο σταθμός της Απομάγευσης. «-Αντί να γράφεις ποιήματα, δεν γράφεις κανένα βιογραφικό; -Το βιογραφικό μου θα το γράψει ο βιογράφος μου –Μέχρι να πιάσει δουλειά ο βιογράφος σου δεν πιάνεις κι εσύ καμιά δουλειά;»
  6. Και φυσικά, ο σταθμός του Χωρισμού. Ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν είναι ο τελικός. Ο θάνατος μιας σχέσης γίνεται το λίπασμα της επόμενης. Η λούπα επιβεβαιώνει την καθήλωση στα λάθη, αλλά και την επιστροφή στη ζωή.

Οι τρεις χαρακτήρες μοιάζουν ενίοτε σαν να κινούνται προς τα εμπρός, προς τα εκεί όπου ο Αγνοούμενός τους ιδανικά αποκαλύπτεται. Πολύ σύντομα όμως ο αναγνώστης/θεατής διαπιστώνει ότι και οι τρεις απλώς περνούν από βαγόνι σε βαγόνι, σε ένα τρένο, το οποίο τρέχει μεν, αλλά κρατώντας τους ίδιους στάσιμους στα καθίσματά τους, σε θέση ακινησίας. Το τρένο κινείται σε ράγες καρφωμένες στην ίδια θέση ανά τους αιώνες, προχωράει μπροστά χωρίς να υπολογίζει την «ελεύθερη» βούληση των επιβατών. Οι επιβάτες της Ερωτικής Μοίρας ανέβηκαν και εφόσον ανέβηκαν, θ’ ακολουθήσουν τη γραμμή, παρά τις προσπάθειές τους να εκτροχιαστούν.

Ο συγγραφέας σε κάνει πάντα ν’ αναρωτιέσαι: στον Έρωτα δίνει ρυθμό η φύση Του ή η κοινωνία;

 Η εμφάνιση του Έρωτα

            Με ποιον τρόπο κάνει την εμφάνισή του ο Έρωτας στον Αγνοούμενο του Γιώργου Λαμπράκου;

           «Η σχέση δεν είναι επιχείρημα να λέει ο καθένας τι πιστεύει κι ο άλλος να συμφωνεί ή να διαφωνεί» λέει ο Άνδρας της παρέας. Κι όμως, στον Αγνοούμενο, ο Έρωτας είναι επιχείρημα, γιατί ο Έρωτας λείπει και ό,τι λείπει δεν μπορεί παρά να αφήσει πίσω του ένα ομοίωμά του στην περιοχή της μνήμης, μια εντύπωση που, μέσω της γλώσσας, ντύνεται ένα έλλογο περίβλημα που αντικαθιστά το σώμα της. «Η ποίηση είναι το πένθος για τον θάνατο του Έρωτα» θέτει το ζήτημα, με άλλα λόγια, ο ίδιος ο ήρωας. Μετά τον Έρωτα, ο Έρωτας γίνεται επιχείρημα. Γι’ αυτό και ο Άνδρας απορεί με τον εαυτό του… «Όταν με παράτησε, άρχισα να δίνω συμβουλές για τον Έρωτα. Ποιος; Εγώ… Έλεγα σ’ όλους: Ο έρωτας είναι το μόνο πράγμα που δεν χρειάζεται δικαιολόγηση». Τρία πρόσωπα, τρία δοχεία συναισθηματικών εντάσεων, προσδοκιών, φόβων, μεταχειρίζονται τον λόγο, εκλογικεύουν, μετουσιώνουν το σώμα σε πολιτισμό για να μπορέσουν να εισαχθούν στον αναπόφευκτο κόσμο των ενηλίκων.

           Ο «Αγνοούμενος» είναι ένα θεατρικό έργο μελαγχο-γλυκό, χιουμοριστικό, με αφορισμούς τύπου Όσκαρ Ουάιλντ, με τρεις συμπληρωματικούς χαρακτήρες, των οποίων τις σκέψεις καλωσορίζουμε διαρκώς με μια αίσθηση βαθιάς οικειότητας που μας εκπλήσσει, είναι ένα έργο που κατορθώνει να χτίσει μιαν ατμόσφαιρα διάχυτης αβεβαιότητας με απόλυτη σιγουριά.

            «Ό,τι και να πεις για τον Έρωτα, έχει ήδη ειπωθεί». Με αυτή την αλήθεια ξεκινάει το έργο, για να την ανατρέψει στις επόμενες σκηνές και τέλος να την επιβεβαιώσει. Η αιώνια επανάληψη του ίδιου, το «πάμε πάλι από την αρχή», είναι στην ουσία το κυνήγι της πρώτης φοράς. Κυνηγώντας την πρώτη φορά, προσπαθούμε να φέρουμε πίσω την παιδικότητά μας. Ο Αγνοούμενος του Γιώργου Λαμπράκου είναι ένας κλασικός μικρός άγγελος ερωτιδεύς, ένας έρωτας-παιδί, γεμάτος πίστη στο φοβερό μέλλον. Κι έτσι, είναι ταυτόχρονα ένα θεατρικό έργο απολύτως ερωτεύσιμο.

Μαρία Γιαγιάννου

Απρίλιος 2012

*

 

Απόστολος Γιαγιάννος / Έκθεση γλυπτικής 2017 / το αυγό του ανθρώπου

Η gallery genesis

παρουσιάζει την έκθεση γλυπτικής του

Απόστολου Γιαγιάννου

το αυγό του ανθρώπου

Επιμέλεια: Μαρία Γιαγιάννου

 

Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Γιώργος Τζάνερης

Εγκαίνια: Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου 2017 / Ώρα 20:00

Διάρκεια: 21 Σεπτεμβρίου έως 14 Οκτωβρίου 2017

Απόστολος Γιαγιάννος_Πόλεμος_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Πόλεμος, ορείχαλκος και οβίδες πυροβόλου άρματος, 2017

 

Την Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου 2017, στις 20:00, εγκαινιάζεται στη γκαλερί Genesis (Χάρητος 35, Κολωνάκι) η έκθεση γλυπτικής του Απόστολου Γιαγιάννου «Το αυγό του ανθρώπου» σε επιμέλεια Μαρίας Γιαγιάννου. Μετά από ογδόντα ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μελετώντας πάντα τις δυνατότητες της φόρμας στις δύο και τις τρεις διαστάσεις, και πέντε χρόνια μετά την τελευταία του ατομική έκθεση στην Αθήνα, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει αποκλειστικά γλυπτική˙ ένα εντυπωσιακό αλληγορικό ensemble, όπου στο κέντρο δεσπόζει εκθαμβωτικό το Αυγό.

Το αυγό είναι ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της φιλοσοφίας, της μυθολογίας, της λογοτεχνίας. Το τέλειο ελλειψοειδές σχήμα του έχει γίνει αντικείμενο άπειρων εικαστικών πειραματισμών, διάκοσμος αρχαιοελληνικών ζωφόρων, σύμβολο του σουρεαλισμού, μεταμοντέρνο αρχιτεκτονικό περίβλημα. Η επιστροφή στο αυγό, στο καταφύγιο «πριν την αρχή», θα είναι πάντα η φαντασίωση μιας ουτοπίας που υπόσχεται την επανεκκίνηση της ζωής.

Η νέα δουλειά του Απόστολου Γιαγιάννου εστιάζει στην αρχετυπική μορφή του Αυγού, ως μαντικής σφαίρας όπου τα μέλλοντα καθρεφτίζονται στην επιφάνεια από την οποία εκπηγάζουν. Οι οβάλ γυαλιστερές μήτρες, άψογες στο σχήμα και λείες στην αφή, μοιάζουν αδιάρρηκτες. Από μια τέλεια κυκλική οπή – ωσάν το αυγό να μην σπάει αλλά να αποκαλύπτει την πύλη του με το πάτημα ενός κουμπιού ως τεχνολογικό γκάτζετ – ξεπροβάλλουν οι εκπλήξεις μιας απρόοπτης γέννησης. Άλλοτε δυστοπική, άλλοτε ευτοπική, κάθε μορφή βγαίνει στο φως σαν ένας οιωνός για το ανθρώπινο πεπρωμένο.

Η έκθεση αποτελείται από μία πολυμερή γλυπτική εγκατάσταση με αυγά και κοράκια, βασισμένη στην ιδέα της αιώνιας επανάληψης του ίδιου και της διαρκούς παραλλαγής του. Σαν κάθε ανθρώπινη ζωή, που έχει πάντα το ίδιο τέλος αλλά πολύ διαφορετική πορεία, τα αυγά είναι όμοια αλλά και εντελώς διαφορετικά. Η κοινωνία (άλλοτε ως δημιουργός κι άλλοτε ως καταστροφέας) ενσωματώνεται στο αυγό του ανθρώπου και γίνεται μέρος μιας εκπληκτικής γέννησης.

Πολεμικές οβίδες, μια κάνουλα που βγάζει χρώμα, ένα πόδι κατσίκας, μια μάσκα οξυγόνου, ένα αυγό που γεννάει αυγά – μερικές από τις εκδοχές της εικονοπλασίας του καλλιτέχνη που, φλερτάροντας τολμηρά με τον σουρεαλισμό και την ποπ-αρτ, μιλά για τα εναγώνια υπαρξιακά ερωτήματα «ποιος είμαι/ πού ανήκω/ με τι εργαλεία θα ανοίξω δρόμο/ ποια εργαλεία θα με εξουσιάσουν». Χρόνος, χρώμα, χρήμα, ζωή, θάνατος, άτομο, κοινωνία˙ όλα τά ‘χει το αυγό.

 

Σε κάθε ένα από τα αινιγματικά ωά, ο Απόστολος Γιαγιάννος ενώνει σφαιρικά την αρχή και το τέλος, το αίτιο και το αιτιατό. Η τέχνη υποδέχεται τον κόρακα, πιστωτή του χρόνου που κρούει την πόρτα, και απαντά με πρωτοτυπία και πικρό χιούμορ. Εκδοχές μιας χαρούμενης επιστήμης, που παίρνει το σχήμα και το χρώμα του πανηγυρικού σαρκασμού, περίπου τρεις εξάδες αυγά από μπρούντζο έρχονται να ενώσουν την ύλη της καθημερινότητας με μια μεταφυσική προφητεία. Καθένας βρίσκει το αυγό που τον καθρεφτίζει. Στην γκαλερί Genesis, μέχρι τις 14 Οκτωβρίου.

 

Απόστολος Γιαγιάννος_Θηλαστικό_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Θηλαστικό,  Ορείχαλκος και βαλσαμωμένο πόδι τράγου, 2017

 

Απόστολος Γιαγιάννος_Θάλασσα_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Θάλασσα, ορείχαλκος, κοχύλι, ακρυλικό, 2017

 

***

Φωτογράφιση: Κώστας Βίττης

 

Το Σώμα της Λέξης / Σεμινάριο Μάιος 2017

Afisa_Seminar_May2017

«Το Σώμα της Λέξης»

για την οπτική αντίληψη της γραφής

Πέμπτη 18 έως και Σάββατο 20 Μαΐου

Εισηγήσεις: Μαρία Γιαγιάννου, Αλέξανδρος Μαγκανιώτης

Συντονίστρια: Γεωργία Τσουδερού

Χώρος:  Βιβλιοθήκη Βολανάκη – White Rabbit (Στουρνάρη 11, Εξάρχεια)

Συμμετοχή: 70€ (50€ μειωμένο)

Maganiotis-Yiayiannou

.

Περιγραφή

Το τριήμερο εργαστήριο «Το Σώμα της Λέξης» του φετινού Μαΐου επικεντρώνεται στην εικαστική/οπτική αντίληψη της γραφής και αποτελείται από δύο κεντρικές θεματικές ενότητες: Α΄ενότητα (Το γράμμα μεταμορφώνεται: Η αλφάβητος των εικόνων & οι εικόνες της αλφαβήτου). Αφορά στη σύνδεση γράμματος/λέξης/κειμένου με το εικονιστικό περιβάλλον το οποίο περιγράφουν ή στο οποίο εντάσσονται. Β΄ενότητα (Οι χειρονομίες σημαίνουν: Από τις παραδοσιακές εικόνες στο σύμπαν των τεχνικών εικόνων). Ασχολείται τόσο με την παραδοσιακή χειρονομία δημιουργίας εικόνας όσο και με το πέρασμα στην ψηφιακή εικονοσύνθεση, σε σχέση με τη λειτουργία της γραφής. Οι δύο παραπάνω ενότητες προσεγγίζονται δημιουργικά στο πλαίσιο του εργαστηρίου του Αλέξανδρου Μαγκανιώτη (εικαστικός-αρχιτέκτων) και θεωρητικά στην εισήγηση της Μαρίας Γιαγιάννου (συγγραφέας-θεωρητικός τέχνης).

*Σημαντική Σημείωση: Το σεμινάριο δεν έχει σχέση με μαθήματα δημιουργικής γραφής. Πρόκειται για τη δημιουργική συνάντηση εικαστικών εργαστηρίων και εισηγήσεων θεωρίας της τέχνης. Το εργαστήριο απευθύνεται σε όποιον ενδιαφέρεται να το παρακολουθήσει, καθώς και σε φοιτητές και ενήλικες με σχετικά γνωσιακά, αισθητικά και επαγγελματικά ενδιαφέροντα. Στο τέλος του εργαστηρίου θα παραδίδεται βεβαίωση συμμετοχής.

 

 .

Πρόγραμμα

Πέμπτη 18 Μαΐου

Το γράμμα μεταμορφώνεται:

η αλφάβητος των εικόνων & οι εικόνες της αλφαβήτου

 

16:30–18:30: Μαρία Γιαγιάννου (αισθητική ανάλυση: εικαστικά)

19:00–21:00: Αλέξανδρος Μαγκανιώτης (εικαστικό εργαστήριο)

 

Παρασκευή 19 Μαΐου

Οι χειρονομίες σημαίνουν:

Από τις παραδοσιακές εικόνες στο σύμπαν των τεχνικών εικόνων

 

16:ο0–18:00: Μαρία Γιαγιάννου (αισθητική ανάλυση: Facebook)

18:30–20:30: Aλέξανδρος Μαγκανιώτης (εικαστικό εργαστήριο)

 

Σάββατο 20 Μαΐου

12:00 – 13:00: Video reading (Συνομιλία online, με παράλληλη μετάφραση, με τον Ιταλό συγγραφέα στο πεδίο της πειραματικής λογοτεχνίας, Giovanni Campi).

13:00-14:00: Guest (Παρουσίαση για την ένταξη του γράμματος σε ψηφιακό περιβάλλον)

 14:00-15:00: Συζήτηση

 

{Ενημερώσεις στη σελίδα του facebook}

ChryssaSign

 

Φωτό: Η Chryssa Vardea σε αναζήτηση υλικού για τα έργα της.

***

Για δήλωση συμμετοχής

Στοιχεία επικοινωνίας: 

6942909241

giorgia_ts67@yahoo.it,

almaganiotis@gmail.com

m.yiayiannou@gmail.com