Σαρόγλου Παύλος

Παρουσίαση της δουλειάς του ζωγράφου Παύλου Σαρόγλου, με αφορμή την έκθεσή του στην Γκαλερί Titanium τον Οκτώβριο και Νοέμβριο 2008.

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Manifesto.

Art between the lines

Παύλος Σαρόγλου

 

Modern Nike 2004, oil and graphite on canvas, 95x135cm

 

 Μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, ένας ανερχόμενος καλλιτέχνης σχεδιάζει. Στα σημεία που οι γραμμές του τέμνονται, σταματάμε για να κοιτάξουμε τα απροσδιόριστα ζωγραφικά του τοπία, που φαντάζουν σαν μεγεθυμμένα ενσταντανέ κάποιας εσωτερικής αρμονίας ή σαν αποκρυσταλωμένα στιγμιότυπα μιας κοσμογονικής έντασης.

Στην Τομή της Ζωγραφικής

Κατά την περίοδο της Αναγέννησης η ζωγραφική στρέφει το βλέμμα της προς τον άνθρωπο και υιοθετεί την ανθρώπινη μορφή ως το κεντρικό της αντικείμενο προς διερεύνηση και αναπαράσταση. Το πνεύμα με το οποίο οι αναγεννησιακοί ζωγράφοι προτίθενται να εμψυχώσουν τις μορφές τους, είναι μια εξιδανικευμένη εσωτερική δύναμη, ένα θεϊκό αποτύπωμα. Ο ουμανισμός της Αναγέννησης προσγειώνεται στο χώρο του ανθρώπου, για να τον εξυψώσει εν συνεχεία με χειρισμούς εξωραϊστικούς, εξοπλίζοντάς τον με τα φτερά μιας ανώτερης αλήθειας.

Την εποχή εκείνη, η αναγκαιότητα της «θείας αρμονίας»[1], στην οποία προσβλέπει ο καλλιτέχνης, περιέχεται στο πλαίσιο μιας έννοιας που λειτουργεί ως ζωγραφικός κανόνας και εφαρμόζεται κατ’ εξοχήν από τους μεγάλους αναγεννησιακούς ζωγράφους, με ευλαβική αφοσίωση. Πρόκειται για την έννοια της Χρυσής Τομής, που ως καθαρά μαθηματικός λόγος μεταφέρεται στην ζωγραφική αναπαράσταση, για να εξασφαλίσει τις τέλειες αναλογίες που εξαρτώνται από την συνάντηση των δεσποζουσών γραμμών της σύνθεσης και να δώσει σχήμα στην θεία αρμονία. Η Χρυσή Τομή, όπως και κάθε άλλος κανόνας αναπαράστασης, δεν ήταν ποτέ ελεύθερη από τις ρητές και άρρητες απαιτήσεις της κοινωνίας και είχε αναχθεί σε αξία, φορτισμένη με μυστικιστικές σημασίες και επιπλέον κατοπτρική της ανάγκης για τελειότητα.

Κάνοντας ένα άτσαλο άλμα, βρισκόμαστε μερικούς αιώνες αργότερα στο κλυδωνιζόμενο έδαφος του μοντερνισμού, όταν οι αξίες της Προοπτικής και της Χρυσής Τομής δεν αποτελούν παρά αφορμή για πειραματισμό και για νέες ρηξικέλευθες εικαστικές προτάσεις. Απέναντι στον ακαδημαϊσμό και τη συντήρηση, πληθώρα καλλιτεχνικών ρευμάτων συμμετέχουν στην ανατροπή της κλίμακας, της προοπτικής, της χρωματικής αρμονίας, του απεικονίσιμου, της κλασικής δημιουργικής διαδικασίας. Σε μια ακραία κίνηση, η συγκριτική μελέτη ενός αναγεννησιακού ζωγράφου και ενός αφηρημένου εξπρεσιονιστή, θα έδινε την ευκαιρία σε κάθε θεατή να παρατηρήσει μια σειρά από κραυγαλέες διαφορές. Ίσως ακόμα, να καθίστατο αδύνατη οποιαδήποτε σύγκριση μεταξύ των δύο τελάρων.

Η ανομοιότητα των θεμάτων και του χειρισμού χώρου και χρώματος θα φαινόταν να είναι τεράστια. Ένας Pierro della Francesca και ένας Marc Rothko με μια πρώτη ματιά είναι σαν να μην έχουν τίποτα κοινό μεταξύ τους. Από τα μέσα του 15ου αι. μέχρι τα μέσα του 20ου μεσολαβούν 5 αιώνες αλλεπάλληλων αισθητικών ανατροπών. Και όμως, είτε με μαθηματική προσέγγιση είτε με ποιητική ελευθερία – πόσο κοντά βρίσκονται τελικά οι δύο αυτές ερμηνείες του κόσμου – η αναζήτηση της οπτικής αρμονίας εξακολουθεί να είναι τόσο ένα από τα ζητούμενα όσο και ένα από τα τελικά αποτελέσματα του ζωγραφικού αγώνα.

Το οπλοστάσιο του σύγχρονου καλλιτέχνη περιλαμβάνει το ρεπερτόριο τεχνικών λύσεων, θεματογραφίας και ζωγραφικών προτάσεων των καλλιτεχνών που προϋπήρξαν, που μελετήθηκαν και ενέπνευσαν. Η εσωτερική υπαγόρευση του ανθρώπου με το πινέλο, το καλέμι, το σπρέυ, το ψηφιακό μολύβι, μετατοπίζει τις επιλογές του από την αρμονία της Αναγέννησης στην άναρχη γονιμότητα του μοντερνισμού και τανάπαλιν. Όποιο εργαλείο κι αν χειρίζεται, συνήθως επιδιώκει την ισορροπημένη σύνθεση, που μέσα της τέμνονται οι γραμμές και τα πεδία με τρόπο τέτοιο που παράγεται η ανεξήγητη στην ουσία της, αισθητική απόλαυση.

Dynamic Turn, oil on canvas, 2004

 

Paul Saroglou “Beyond Lines”

Κρατώντας στο χέρι τον μεγεθυντικό μας φακό, για άλλους προς μιαν ετεροχρονισμένη και για άλλους προς μια διαχρονική ανάγκη αναζήτησης της Χρυσής Τομής και αφήνοντας τη σκέψη μας στη δίνη του ανεικονικού, ας μπούμε στο έργο ενός σύγχρονου καλλιτέχνη. Ενός ζωγράφου της νέας γενιάς, που ξεχωρίζει στο πεδίο της καθαρής ζωγραφικής εξισορροπώντας τις συμπαγείς φόρμες με τις δέσμες γραμμών με έναν τρόπο μοναδικό.

H πορεία του ελληνογερμανικής καταγωγής Paul Saroglou, αποκαλύπτει την πηγή της μαεστρίας του στο σχέδιο. Γεννημένος στο Μόναχο και ζώντας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας μέχρι σήμερα, καλλιέργησε το ταλέντο του στην Ανώτατη Ειδική Σχολή Μονάχου, με έμφαση στο Industrial Design και στο Communications Design. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στη Γερμανία με αξιόλογη επιτυχία και έργα του φιλοξενούνται σε ιδιωτικές συλλογές.

Η ενότητα “Beyond Lines” απαρτίζεται από 15 τελάρα, σε διαστάσεις περίπου 1.5 x 1m,  ζωγραφισμένα κυρίως με λάδια σε καμβά και με την επιλεκτική χρήση μολυβιού. Κάθε έργο του Saroglou γίνεται προέκταση του χώρου, με τέτοιο τρόπο ώστε δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου κανείς μπορεί να κινείται και να ζει αρμονικά, μέσα στη συμφωνία των χρωμάτων.

Ένα χαρακτηριστικό θέμα που εξελίσσεται στη ζωγραφική του Saroglou είναι οι αλλεπάλληλες διασταυρώσεις. Συρμάτινες γραμμές τέμνονται με διάφανες λωρίδες χρώματος που τελειώνουν ή αρχίζουν κάπου έξω από τον καμβά. Το υδαρές χρώμα περνάει σε λαζούρες πάνω από φαρδιές πινελιές ή γίνεται φόντο για να γραφτούν οι στροβιλισμοί μιας ελεύθερης ανισοπαχούς γραμμής έντονου χρώματος.

Η αυστηρά δισδιάστατη απεικόνιση είναι ένα επόμενο στοιχείο της δουλειάς, που επιβεβαιώνει την αυτάρκεια της ζωγραφικής του. Βλέπουμε εδώ τη ζωγραφική ως το μοναδικό μέσο που μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό.

Στην αφαιρετική τέχνη του Saroglou, κάθε κίνηση του πάνω στον καμβά είναι αμιγής έκφραση, χωρίς αναπαράσταση ευκρινών μορφών, που μπορεί να ξεκινάει από μια εσωτερική επιταγή, αλλά πάντα πραγματώνεται σε καθαρή, αντιλειτουργική όπως είναι από τη φύση της, τέχνη.

Αν και δισδιάστατη στην αναπαράσταση, η ζωγραφική του Saroglou είναι πολυεπίπεδη ως προς την ύλη που απλώνεται στο τελάρο, χωρίς ωστόσο να έχει έντονη ματιέρα. Οι λαζούρες που καλύπτουν τη σύνθεση, τα χρωματικά αποτυπώματα που ξεχωρίζουν πίσω από την φλοιώδη επιφάνεια του πίνακα, τα μολύβια που χαράζουν τα χρώματα, δημιουργούν επίπεδα όπου διαδραματίζεται παράλληλα η ιστορία κάθε έργου.

Στους πίνακες του Paul Saroglou δεν υπάρχει παραβίαση των αναλογιών, παρά την ανεικονική του ζωγραφική. Η δουλειά του είναι η αισθητική εφαρμογή του «ακραίου λόγου» της Ευκλείδειας γεωμετρίας, σε μια μοντερνιστική παραλλαγή. Η ισορροπημένη αναλογία ανάμεσα σε δύο άνισα τμήματα μιας ευθείας γραμμής, σημαίνει Χρυσή Τομή. Στην περίπτωση του Saroglou, οι γραμμές είναι ευθείες, καμπύλες, τεθλασμένες, άλλοτε βραχείες κι άλλοτε μακρές, όμως πάντοτε συμμετέχουν σε μια συνάντηση, που σύμφωνα με τα σημεία τομής, διαμορφώνει ένα σύνολο συμμετρικό αν και ασύμμετρο, ισορροπημένο παρ’ ότι ετερογενές…

Τα επεισόδια – άραγε από τον μακρόκροσμο ή από τον μικρόκοσμο – που διαδραματίζονται στις επιφάνειες του Saroglou, φωτίζονται από ωραία λευκά. Οι περιπέτειες της φόρμας και των γραμμών κάνουν τις επιφάνειες να δονούνται από κοσμική ενέργεια, όμοια με τη συναισθηματική ευαρέσκεια, που ο Φέχνερ θα απέδιδε στην αισθητική εφαρμογή της Χρυσής Τομής, με τον έντονο ψυχολογικό της αντίκτυπο.

No title 2007, oil and graphite on canvas, 160 x 100 cm

Ο Saroglou, μακριά από κάθε επιτήδευση, λιτός, τεχνικά άρτιος και συγκεκριμένος, μοιάζει να μιλάει, αρθρώνοντας τις λέξεις σαν πινελιές και τις φράσεις σαν σχήματα. Δημιουργεί, κινούμενος ανάμεσα στον πόλο της ζωτικής άναρχης έκφρασης και σ’ εκείνον της λεπτοδουλεμένης και τιθασευμένης γραφής του graphic design. Ακουμπάει τον λόγο του, ακραίο, χρυσό και ευθύ πάνω στις μεγάλες ζωγραφικές επιφάνειες και μας προκαλεί να ακούσουμε εκείνο που μας λέει. Αρκεί το ακροατήριο να διαβάσει μεταξύ και πέραν των γραμμών.

Μ.Γ.

11.09.08


[1] «Θεία Αρμονία» ονομάστηκε η Χρυσή Τομή από τον αναγεννησιακό καλόγερο και μαθηματικό Λούκα Πατσιόλι

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s