Η Ευνοούμενη στη χώρα των θαυμάτων

Η Ευνοούμενη στη χώρα των θαυμάτων

 Ένα σχόλιο για το λανθιμικό φαβορί

Αποτέλεσμα εικόνας για the favourite

Όταν δεν βρίσκεις έτοιμα σχήματα για να περιγράψεις κάτι, θα μπορούσες άνετα να το πεις «ανεπανάληπτο». Αν δεν θέλεις να το πριμοδοτήσεις, μπορείς να το πεις απλώς «αχαρακτήριστο». Είτε σου αρέσει είτε δεν σου αρέσει μια χώρα με τους κανόνες και την κουλτούρα της, η ανακάλυψή της παραμένει εντυπωσιακό κατόρθωμα διαίσθησης, πλοήγησης, ταξιδιωτικού πάθους και χαρτογράφησης. Ένας σκηνοθέτης που δείχνει να ανοίγει μια περιοχή στον χάρτη για να τοποθετήσει κάτι νέο είναι ο Γιώργος Λάνθιμος. Η πολύ ειδική ατμόσφαιρα που επιτυγχάνει στην «Ευνοούμενη» είναι εντελώς πρωτόγνωρη, τουλάχιστον για τη δική μου σινεφίλ εμπειρία.

Στις ταινίες εποχής που στοχεύουν στον σαρκασμό της εξουσίας, επιλέγονται συνήθως πληθωριστικές εικόνες διονυσιακού ηδονισμού που περιέχουν καρναβαλικό γκροτέσκο και ακραία εκλεπτυσμένους δανδήδες. {Αξίζει να εξαιρέσω το Barry Lyndon του Στάνλεϊ Κιούμπρικ του 1975, για τη μοναδική απόδοση της ατμόσφαιρας και πάλι του 18ου αιώνα από τον αξεπέραστο δάσκαλο του σινεμά}. Στις ταινίες εποχής πρωταγωνιστούν κατά κύριο λόγο τα εντυπωσιακά κοστούμια που, μαζί με άλλα φινιρισμένα ήθη και έθιμα, έχουν σκοπό να μας μεταφέρουν στο βάθος της Ιστορίας απεκδύοντάς την από την αίσθηση του σύγχρονου Πραγματικού. Αντιθέτως, στην «Ευνοούμενη» ο σκηνοθέτης εγκαθιστά ένα πολύ ενδιαφέρον και μοναδικό είδος Πραγματικότητας που έχει στο τσεπάκι του/ στο δαιμόνιο μάτι του∙ ένα είδος ρεαλισμού (που φαίνεται πρώτα-πρώτα στην απουσία καλλωπιστικού μακιγιάζ στις γυναίκες) το οποίο φέρνει τις τρεις πρωταγωνίστριες σε απόστασης (κρατημένης) ανάσας. Ένα είδος ρεαλισμού που σου απευθύνεται ενώ δεν μπορείς να εντοπίσεις την πηγή του. Ένας ρεαλισμός που μοιάζει ανεδαφικός γιατί δεν πατάει σε εξωτερικό έδαφος. Χρησιμοποιεί μια φωνή που κάπου-κάποτε την έχεις ακούσει μέσα σου, όσο μακρινή και αλλόκοσμη κι αν είναι η περιοχή απ’ όπου η ταινία βάλθηκε να την εξορύξει.

Αυτή η παράξενη εσωτερική βοή συνοδεύει και τις ανησυχαστικές ευρυγώνιες λήψεις, οι οποίες στρογγυλεύουν τον χώρο και τον κάνουν ακόμα πιο περίκλειστο, σαν σφαίρα, αυξάνοντας την εσωστρέφεια των σχέσεων που κάνουν λυσσαλέο παιχνίδι αδιαφορώντας πλήρως για όσα συμβαίνουν έξω. Παράδοξο φαίνεται το εξής: ενώ ο φακός ενώνει τις πλευρές του δωματίου παραμορφωτικά και τεντώνει τις αντιληπτικές μας ικανότητες, είναι ταιριαστός με μια στομαχική αλήθεια. {Οι εμετοί στο σενάριο με έκαναν να φανταστώ ότι οι ηθοποιοί στ’ αλήθεια ζαλίστηκαν από την ευρυγώνια κίνησή τους μέσα στο μάτι του οπερατέρ και ανέθεσαν στους ήρωες να αναλάβουν το άδειασμα!} Το κενό και το γεμάτο είναι διαρκώς εκεί, σαν δυο δοχεία που δεν σου επιτρέπουν να εστιάσεις σε κανένα, ενώ ξέρεις ότι η παρουσία και των δύο είναι πολύ ισχυρή – τόσο ισχυρή όσο και ο δεσμός τους.

Το δοχείο «Βασίλισσα» με τα μάτια, το σώμα, τη φωνή της Κόλμαν σε αφήνει άφωνο. Είσαι ταυτισμένος, αηδιασμένος, συμπονετικός και περίεργος να δεις όχι τι θα συμβεί σε αυτή την πρωτοφανή βασίλισσα, αλλά τι είναι. Αυτό το τι είναι ξεπερνά ακόμα και το τι νιώθει – έτσι η τεχνική δίνει πάσα στην ψυχολογία κι εκείνη δίνει τη θέση της στη φιλοσοφία (και η αντίστροφη πορεία, το ίδιο αποτέλεσμα έχει). Που σημαίνει ότι ο σκηνοθέτης ανακαλύπτει μια χώρα που κατοικείται, αλλά δεν ολοκληρώνει την ανακάλυψή της με τη χρήση της επιστήμης/της τεχνικής, που του επιτρέπει να υπολογίζει αποστάσεις και γεωγραφικά μήκη με φακούς και όλα τα ειδικά εντυπωσιακά εργαλεία. Η ανακάλυψη επεκτείνεται στους «γηγενείς» του παλατιού (όπου η κατοχή της εξουσίας και η επιδίωξή της είναι τα δύο δοχεία, το γεμάτο και το κενό, ωστόσο θεο-άδεια και εμετικά και τα δύο), και ο σκηνοθέτης αρχίζει να μελετά τα χαρακτηριστικά των προσώπων όχι πια σαν κατακτητής αλλά σαν ένας εθνογράφος-φιλόσοφος.

Στην «Ευνοούμενη» καθώς χτίζονται τα ψυχογραφήματα ο σκηνοθέτης περνάει στην περιοχή της φιλοσοφίας (της πολιτικής, της ηθικής, της οντολογίας, αλλά και σε μια φιλοσοφία της εγγενούς μοναξιάς) και το κάνει με τα συγκλονιστικά κοντινά πλάνα του και με ένα είδος φειδούς που στρώνει πάνω στην πληθωρικότητα (πώς αλλιώς να το θέσω; Ο άνθρωπος είναι τρομερός στους ανοίκειους συνδυασμούς). Ο Γιώργος Λάνθιμος πραγματοποίησε ένα υπερατλαντικό ταξίδι που στέφθηκε με βασιλική επιτυχία, όχι υπό τον αναμενόμενο ήχο της σάλπιγγας αλλά υπό την ανατριχιαστική επιμονή ενός μοντερνιστικού ροκανίσματος από ένα κοπάδι τρωκτικών. Ακολούθησε γενναία τον λαγό και από τη μαύρη τρύπα μπήκε στο παλάτι. Κι εμείς μαζί του με καλοδεχούμενες ανατριχίλες.

Μ.Γ.

Φεβρουάριος 2019

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s