Ο «Αγνοούμενος» του Γιώργου Λαμπράκου / σκέψεις πολύ μετά

 

Ένα κείμενο-θύμηση, για ένα θεατρικό έργο που αγάπησα.

 

EROS ALERT

ΓΙΑ ΤΟΝ «ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟ» ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΟΥ /

Γαβριηλίδης 2010

Η παράσταση 

Πού βρίσκεται;

             Πού βρίσκεται ο «Αγνοούμενος»; Θέλω να πω, το δεύτερο βιβλίο του Γιώργου Λαμπράκου (που κυκλοφόρησε το 2010 και ανέβηκε στο Θέατρο Φούρνος) σε ποια κατηγορία αληθινά ανήκει; Είναι καταρχήν θέατρο. Έχει χαρακτήρες, αμεσότητα, διαλόγους και προϋποθέτει τουλάχιστον ένα θεατή. Είναι όμως και κείμενο. Έχει πυκνότητα, βάθος και χρειάζεται χρόνο για να ριζώσει μέσα στο μυαλό του αναγνώστη. Και τα τρία έργα του εξάλλου, «Αναμνήσεις από το Ρετιρέ», «Αγνοούμενος» και «Υπογείωση», είναι ταυτόχρονα και θέατρο και πεζογραφία. Είναι πεζογραφία διότι η γλώσσα του συγγραφέα περιέχει πάντοτε τον καθαρό Λόγο του. Είναι θέατρο γιατί μαζί περιέχει και το μη-καθαρό, το αληθινό, το βιωμένο Σώμα.

            Όπως όλα τα έργα του Λαμπράκου, έτσι και ο Αγνοούμενος είναι μια κάθετη χειρονομία, μια κίνηση προς το συναισθηματικό βάθος του θεατή/αναγνώστη. Περισσότερο από τα άλλα δύο βιβλία, ο Αγνοούμενος είναι επίσης μια οριζόντια χειρονομία, ένα ψηλάφημα στο χώρο, ίσως διότι διαφορετικά δεν μπορεί να πιαστεί ένα φάντασμα˙ και εν προκειμένω το φάντασμα του Έρωτα. Ο συγγραφέας συντονίζει μια κίνηση σύλληψης του αόρατου φαινομένου, το οποίο, έτσι κι αλλιώς, έχει φύση διάχυτη˙ εισχωρεί, διαμορφώνει, αποχωρεί και παραμένει ακαλούπωτο.

            Στην υπηρεσία μιας αισθητικής και φιλοσοφικής αναζήτησης, ο Λαμπράκος μετατρέπει τα τρία πρόσωπα – που θα μπορούσαν να είναι ένα πρόσωπο – σε σχήμα. Χωρίζει μια ψυχή που αναζητά τον Έρωτα σε τρία μέρη και τα απλώνει τριγωνικά στο χώρο. Το σχήμα αυτό ενώνει τους ήρωες με νοητές γραμμές, μα πρόκειται για γραμμές διακεκομμένες που ταυτόχρονα τους χωρίζουν. Σε αυτή την απόσταση θα επανέλθω.

Η υπόθεση των λέξεων

            Προς το παρόν θα σταθώ στην υπόθεση. Στην ποια; Αν υποθέσουμε ότι μια υπόθεση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για ένα θεατρικό, εδώ η υπόθεσή μας αίρεται. Συναντούμε μια σειρά από προβληματισμούς που υποκαθιστούν με επιτυχία την δομή ενός κλασικού έργου. Οι προβληματισμοί των χαρακτήρων έχουν πρωτίστως στοχαστική ποιότητα. Δεν αποτελούν το διαλογικό μέρος μιας διαδοχής σκηνικών δράσεων που θα οδηγούσε στην κορύφωση και σταδιακά σε ένα τέλος. Οι λέξεις εδώ εξυπηρετούν την τελεστική λειτουργία του λόγου, δηλαδή λειτουργούν ως πράξεις. Δεν εξυπηρετούν την δράση ενός θεατρικού έργου που εξελίσσεται˙ οι λέξεις είναι η δράση του έργου.

            Τρία πρόσωπα διασχίζουν με τις ευφυείς, όσο και σωματικές λέξεις τους, οκτώ σκηνές αναζητώντας τον (αιώνιο) Αγνοούμενο. Δύο γυναίκες κι ένας άνδρας διαβαίνουν τα στάδια του Έρωτα, κυρίως μέσω των προσωπικών τους αναμνήσεων, σκορπίζοντας επί σκηνής λόγια ηττημένα, τα οποία ωστόσο σπανιώς καταλήγουν σε λυγμό. Πολύ συχνά μια φράση που δηλώνει το αίσθημα ήττας του προσώπου, έχει εξέλιξη χιουμοριστική (δεν είναι εξάλλου το χιούμορ ένα από τα πρόσωπα του κυνισμού;), συχνά μάλιστα ξεκαρδιστική, ιδίως σε αντίστοιξη με την περιρρέουσα πίκρα, και τούτο είναι ένα γνώρισμα της γραφής του Λαμπράκου, το οποίο έχει την τσεκαρισμένη ικανότητα να ανυψώνει τον ήρωα – και μαζί τον αναγνώστη – από την θλίψη που μαζεύεται γύρω του σαν κινούμενη άμμος, στα κωμικά ύψη της ζωής.

*

Εκείνη λέει: «Κάθε ερωτική σχέση είναι πλέον σαν βαρετό πάρτι. Ξέρεις πότε θα πας, τι θα πιεις, τι θα πεις, τι ώρα θα γυρίσεις σπίτι για να ονειρευτείς αυτό που δεν έζησες…. Ή μήπως μόνο εγώ πηγαίνω σε τέτοια άθλια πάρτι;»

ή αλλού: «-Το σεξ είναι υπερτιμημένο –Τι εννοείς; – Το σεξ αξίζει κυρίως για το πριν και το μετά. Πριν, επειδή έχεις αγωνία και πάθος, και μετά… επειδή σου ‘ χουν φύγει»

ή αλλού: «Έλα μην κλαις, έρωτας είναι, θα περάσει»

*

Εξατομίκευση και Παιδικότητα

           Ο «Αγνοούμενος» του Γιώργου Λαμπράκου είναι δομικά συγγενής με το «Λαχταρώ» της Σάρα Κέην, αλλά δεν πηγάζει από τα βάθη με εκείνη την πηχτή μαυρίλα που ταυτίζεται με την αυτοκαταστροφή. Ο «Αγνοούμενος» δεν ανήκει στην Κόλαση, ανήκει σε έναν ανέφικτο Παράδεισο. Αυτό συνιστά μια τεράστια διαφορά. Το βιβλίο αυτό αποζητά την ενότητα, παρότι δείχνει σαν να ρέπει συχνά προς την διάλυση – μορφικά και περιεχομενικά. Εδώ η αυτοκαταστροφή των ηρώων ανήκει σε μιαν αιμάσσουσα παρατεταμένη εφηβεία, που παλεύει με τις ελπίδες και την αθωότητά της. Κι εδώ που τα λέμε, ποιος δεν είναι έφηβος μπροστά στον Έρωτα; «Το εικοσάρι στην τάξη του Έρωτα, το παίρνει ο αδιάβαστος», μας λέει ο άνδρας του τριγώνου, με διάθεση μετασχολική. Οι χαρακτήρες δεν είναι πραγματικά ματαιωμένοι, γιατί δεν είναι ακόμα ενήλικοι. Είναι φοβισμένοι από την ιδέα της ματαίωσης, ή αλλιώς από την επερχόμενη ενηλικίωση, μια ενηλικίωση που δεν σχετίζεται με την ηλικία, αλλά με την προσγείωση στην ωριμότητα. Μια ωριμότητα που μοιάζει ξενερωτική παρά ερωτική, που δείχνει να συγκρούεται με την εντύπωση που έχουμε για τον Έρωτα όσο είμαστε παιδιά.

*

Εκείνη λέει: «Ο Έρωτας είναι ένα παραμύθι που το λατρεύουμε όσο είμαστε νέοι. Όταν μας πείσουν ότι το παραμύθι είναι ψέμα, βάζουμε τα κλάματα. Κάποτε διαπιστώνουμε ότι το παραμύθι δεν είναι ακριβώς ψέμα, οπότε ξαναβάζουμε τα κλάματα: όχι όμως επειδή πιστεύουμε ότι μας εξαπάτησαν, αλλά επειδή η ζωή μας δεν είναι πια παραμυθένια.»

*

            Ας επανέλθω τώρα στο ζήτημα της απόστασης μεταξύ των χαρακτήρων. Η δομή του «Αγνοούμενου» καθώς και η όλη ατμόσφαιρά του, δηλαδή το άυλο σκηνικό μέσα στο οποίο μετεωρίζονται οι ήρωες, αναδεικνύει την εξατομίκευση του ανθρώπου. Η σπασμένη επικοινωνία τους είναι μια σειρά από τσιτάτα που τέμνονται σε ένα απολαυστικό πινγκ-πονγκ, το οποίο ποτέ δεν εκτονώνει τις αληθινές σχέσεις, αφού πρόκειται για ένα είδος διαξιφισμού που δεν στοχεύει στο να αγγίξει τον άλλο, αλλά στο να εκπαιδεύσει τον ίδιο τον εαυτό˙ έναν εαυτό που, παραμένει κλεισμένος σε φράσεις αυτοαναφορικές, περιγραφικές ή αφοριστικές, δηλαδή φράσεις μοναχές. Οι χαρακτήρες παίζουν πινγκ-πονγκ με τον καθρέφτη τους. Οι ήρωες λεκτικοποιούν το σώμα τους, επιβεβαιώνοντας την απουσία του και άρα την ατελή σχέση μεταξύ τους.

*

Εκείνος λέει «Το σώμα έχει πάντα δίκιο, μα σπάνια με δικαιώνει» ή «Ο κόσμος μου απαγορεύει να χρησιμοποιώ το σώμα μου σωματικά»

*

Ο Λαμπράκος αναδεικνύει την δυστοκία στην επικοινωνία (και πιο συγκεκριμένα στην ερωτική), που κάνει τις σχέσεις των ανθρώπων πικρές και ελλειμματικές.

Οι σταθμοί

Ανάμεσα στη μοναχική κατάθεση αναμνήσεων, εντυπώσεων και συμπερασμάτων, παρεμβάλλονται ποιήματα (απαγγέλεται Μπλέηκ, Εμπειρίκος, Κάμινγκς, Ελύτης κ.α.) που υπογραμμίζουν τον διάλογο του Λαμπράκου με τους μεγάλους ερωτοπλόκους της λογοτεχνίας καθώς και στιγμιότυπα του βίου των τριών χαρακτήρων, όπου εικονογραφούνται «λάιβ» οι σταθμοί της ερωτικής σχέσης δύο ανθρώπων που θέλουν να ωριμάσουν, αλλά αδυνατούν.

  1. Ο σταθμός του πρώτου Ενθουσιασμού, όπου όλα μοιάζουν, κι άρα είναι, ονειρεμένα. Λένε: «Είσαι το άσβηστο φως», «Είσαι το γελαστό πρωινό».
  2. Ο σταθμός της πρώτης Απογοήτευσης. Του λέει: «Όλο λόγια κι υποσχέσεις είσαι» κι εκείνος απαντά «Σ’ αγαπώ, πίστεψέ με, γιατί δεν με πιστεύεις;»
  3. Ο σταθμός της καταπίεσης και της επιβολής των αναγκών. Της λέει: «-Σε θέλω, αλλά δεν αντέχω να με περιορίζεις συνέχεια. Δεν με θέλεις ελεύθερο», του απαντά «- Θέλω να είσαι ελεύθερος να είσαι μαζί μου»
  4. Ο σταθμός της ανάδυσης των βιολογικών και κοινωνικών διαφορών. Εκείνος λέει «Το μόνο ήθος βρίσκεται στο στήθος» και καταλήγει να γράφει μια «Ωδή στο Βυζί» κι εκείνη λέει «Αγάπη μου θέλω ένα παιδί». Αυτός της απαντά «Τι να το κάνεις;» ενώ στην πραγματικότητα εννοεί πως γίνεται να θέλεις ένα παιδί από κάποιον που είναι ένα παιδί;
  5. Έπειτα, ο σταθμός της Απομάγευσης. «-Αντί να γράφεις ποιήματα, δεν γράφεις κανένα βιογραφικό; -Το βιογραφικό μου θα το γράψει ο βιογράφος μου –Μέχρι να πιάσει δουλειά ο βιογράφος σου δεν πιάνεις κι εσύ καμιά δουλειά;»
  6. Και φυσικά, ο σταθμός του Χωρισμού. Ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν είναι ο τελικός. Ο θάνατος μιας σχέσης γίνεται το λίπασμα της επόμενης. Η λούπα επιβεβαιώνει την καθήλωση στα λάθη, αλλά και την επιστροφή στη ζωή.

Οι τρεις χαρακτήρες μοιάζουν ενίοτε σαν να κινούνται προς τα εμπρός, προς τα εκεί όπου ο Αγνοούμενός τους ιδανικά αποκαλύπτεται. Πολύ σύντομα όμως ο αναγνώστης/θεατής διαπιστώνει ότι και οι τρεις απλώς περνούν από βαγόνι σε βαγόνι, σε ένα τρένο, το οποίο τρέχει μεν, αλλά κρατώντας τους ίδιους στάσιμους στα καθίσματά τους, σε θέση ακινησίας. Το τρένο κινείται σε ράγες καρφωμένες στην ίδια θέση ανά τους αιώνες, προχωράει μπροστά χωρίς να υπολογίζει την «ελεύθερη» βούληση των επιβατών. Οι επιβάτες της Ερωτικής Μοίρας ανέβηκαν και εφόσον ανέβηκαν, θ’ ακολουθήσουν τη γραμμή, παρά τις προσπάθειές τους να εκτροχιαστούν.

Ο συγγραφέας σε κάνει πάντα ν’ αναρωτιέσαι: στον Έρωτα δίνει ρυθμό η φύση Του ή η κοινωνία;

 Η εμφάνιση του Έρωτα

            Με ποιον τρόπο κάνει την εμφάνισή του ο Έρωτας στον Αγνοούμενο του Γιώργου Λαμπράκου;

           «Η σχέση δεν είναι επιχείρημα να λέει ο καθένας τι πιστεύει κι ο άλλος να συμφωνεί ή να διαφωνεί» λέει ο Άνδρας της παρέας. Κι όμως, στον Αγνοούμενο, ο Έρωτας είναι επιχείρημα, γιατί ο Έρωτας λείπει και ό,τι λείπει δεν μπορεί παρά να αφήσει πίσω του ένα ομοίωμά του στην περιοχή της μνήμης, μια εντύπωση που, μέσω της γλώσσας, ντύνεται ένα έλλογο περίβλημα που αντικαθιστά το σώμα της. «Η ποίηση είναι το πένθος για τον θάνατο του Έρωτα» θέτει το ζήτημα, με άλλα λόγια, ο ίδιος ο ήρωας. Μετά τον Έρωτα, ο Έρωτας γίνεται επιχείρημα. Γι’ αυτό και ο Άνδρας απορεί με τον εαυτό του… «Όταν με παράτησε, άρχισα να δίνω συμβουλές για τον Έρωτα. Ποιος; Εγώ… Έλεγα σ’ όλους: Ο έρωτας είναι το μόνο πράγμα που δεν χρειάζεται δικαιολόγηση». Τρία πρόσωπα, τρία δοχεία συναισθηματικών εντάσεων, προσδοκιών, φόβων, μεταχειρίζονται τον λόγο, εκλογικεύουν, μετουσιώνουν το σώμα σε πολιτισμό για να μπορέσουν να εισαχθούν στον αναπόφευκτο κόσμο των ενηλίκων.

           Ο «Αγνοούμενος» είναι ένα θεατρικό έργο μελαγχο-γλυκό, χιουμοριστικό, με αφορισμούς τύπου Όσκαρ Ουάιλντ, με τρεις συμπληρωματικούς χαρακτήρες, των οποίων τις σκέψεις καλωσορίζουμε διαρκώς με μια αίσθηση βαθιάς οικειότητας που μας εκπλήσσει, είναι ένα έργο που κατορθώνει να χτίσει μιαν ατμόσφαιρα διάχυτης αβεβαιότητας με απόλυτη σιγουριά.

            «Ό,τι και να πεις για τον Έρωτα, έχει ήδη ειπωθεί». Με αυτή την αλήθεια ξεκινάει το έργο, για να την ανατρέψει στις επόμενες σκηνές και τέλος να την επιβεβαιώσει. Η αιώνια επανάληψη του ίδιου, το «πάμε πάλι από την αρχή», είναι στην ουσία το κυνήγι της πρώτης φοράς. Κυνηγώντας την πρώτη φορά, προσπαθούμε να φέρουμε πίσω την παιδικότητά μας. Ο Αγνοούμενος του Γιώργου Λαμπράκου είναι ένας κλασικός μικρός άγγελος ερωτιδεύς, ένας έρωτας-παιδί, γεμάτος πίστη στο φοβερό μέλλον. Κι έτσι, είναι ταυτόχρονα ένα θεατρικό έργο απολύτως ερωτεύσιμο.

Μαρία Γιαγιάννου

Απρίλιος 2012

*

 

Advertisements

Απόστολος Γιαγιάννος / Έκθεση γλυπτικής 2017 / το αυγό του ανθρώπου

Η gallery genesis

παρουσιάζει την έκθεση γλυπτικής του

Απόστολου Γιαγιάννου

το αυγό του ανθρώπου

Επιμέλεια: Μαρία Γιαγιάννου

 

Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Γιώργος Τζάνερης

Εγκαίνια: Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου 2017 / Ώρα 20:00

Διάρκεια: 21 Σεπτεμβρίου έως 14 Οκτωβρίου 2017

Απόστολος Γιαγιάννος_Πόλεμος_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Πόλεμος, ορείχαλκος και οβίδες πυροβόλου άρματος, 2017

 

Την Πέμπτη 21 Σεπτεμβρίου 2017, στις 20:00, εγκαινιάζεται στη γκαλερί Genesis (Χάρητος 35, Κολωνάκι) η έκθεση γλυπτικής του Απόστολου Γιαγιάννου «Το αυγό του ανθρώπου» σε επιμέλεια Μαρίας Γιαγιάννου. Μετά από ογδόντα ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μελετώντας πάντα τις δυνατότητες της φόρμας στις δύο και τις τρεις διαστάσεις, και πέντε χρόνια μετά την τελευταία του ατομική έκθεση στην Αθήνα, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει αποκλειστικά γλυπτική˙ ένα εντυπωσιακό αλληγορικό ensemble, όπου στο κέντρο δεσπόζει εκθαμβωτικό το Αυγό.

Το αυγό είναι ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της φιλοσοφίας, της μυθολογίας, της λογοτεχνίας. Το τέλειο ελλειψοειδές σχήμα του έχει γίνει αντικείμενο άπειρων εικαστικών πειραματισμών, διάκοσμος αρχαιοελληνικών ζωφόρων, σύμβολο του σουρεαλισμού, μεταμοντέρνο αρχιτεκτονικό περίβλημα. Η επιστροφή στο αυγό, στο καταφύγιο «πριν την αρχή», θα είναι πάντα η φαντασίωση μιας ουτοπίας που υπόσχεται την επανεκκίνηση της ζωής.

Η νέα δουλειά του Απόστολου Γιαγιάννου εστιάζει στην αρχετυπική μορφή του Αυγού, ως μαντικής σφαίρας όπου τα μέλλοντα καθρεφτίζονται στην επιφάνεια από την οποία εκπηγάζουν. Οι οβάλ γυαλιστερές μήτρες, άψογες στο σχήμα και λείες στην αφή, μοιάζουν αδιάρρηκτες. Από μια τέλεια κυκλική οπή – ωσάν το αυγό να μην σπάει αλλά να αποκαλύπτει την πύλη του με το πάτημα ενός κουμπιού ως τεχνολογικό γκάτζετ – ξεπροβάλλουν οι εκπλήξεις μιας απρόοπτης γέννησης. Άλλοτε δυστοπική, άλλοτε ευτοπική, κάθε μορφή βγαίνει στο φως σαν ένας οιωνός για το ανθρώπινο πεπρωμένο.

Η έκθεση αποτελείται από μία πολυμερή γλυπτική εγκατάσταση με αυγά και κοράκια, βασισμένη στην ιδέα της αιώνιας επανάληψης του ίδιου και της διαρκούς παραλλαγής του. Σαν κάθε ανθρώπινη ζωή, που έχει πάντα το ίδιο τέλος αλλά πολύ διαφορετική πορεία, τα αυγά είναι όμοια αλλά και εντελώς διαφορετικά. Η κοινωνία (άλλοτε ως δημιουργός κι άλλοτε ως καταστροφέας) ενσωματώνεται στο αυγό του ανθρώπου και γίνεται μέρος μιας εκπληκτικής γέννησης.

Πολεμικές οβίδες, μια κάνουλα που βγάζει χρώμα, ένα πόδι κατσίκας, μια μάσκα οξυγόνου, ένα αυγό που γεννάει αυγά – μερικές από τις εκδοχές της εικονοπλασίας του καλλιτέχνη που, φλερτάροντας τολμηρά με τον σουρεαλισμό και την ποπ-αρτ, μιλά για τα εναγώνια υπαρξιακά ερωτήματα «ποιος είμαι/ πού ανήκω/ με τι εργαλεία θα ανοίξω δρόμο/ ποια εργαλεία θα με εξουσιάσουν». Χρόνος, χρώμα, χρήμα, ζωή, θάνατος, άτομο, κοινωνία˙ όλα τά ‘χει το αυγό.

 

Σε κάθε ένα από τα αινιγματικά ωά, ο Απόστολος Γιαγιάννος ενώνει σφαιρικά την αρχή και το τέλος, το αίτιο και το αιτιατό. Η τέχνη υποδέχεται τον κόρακα, πιστωτή του χρόνου που κρούει την πόρτα, και απαντά με πρωτοτυπία και πικρό χιούμορ. Εκδοχές μιας χαρούμενης επιστήμης, που παίρνει το σχήμα και το χρώμα του πανηγυρικού σαρκασμού, περίπου τρεις εξάδες αυγά από μπρούντζο έρχονται να ενώσουν την ύλη της καθημερινότητας με μια μεταφυσική προφητεία. Καθένας βρίσκει το αυγό που τον καθρεφτίζει. Στην γκαλερί Genesis, μέχρι τις 14 Οκτωβρίου.

 

Απόστολος Γιαγιάννος_Θηλαστικό_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Θηλαστικό,  Ορείχαλκος και βαλσαμωμένο πόδι τράγου, 2017

 

Απόστολος Γιαγιάννος_Θάλασσα_Genesis gallery_210917

Απόστολος Γιαγιάννος, Θάλασσα, ορείχαλκος, κοχύλι, ακρυλικό, 2017

 

***

Φωτογράφιση: Κώστας Βίττης

 

Το Σώμα της Λέξης / Σεμινάριο Μάιος 2017

Afisa_Seminar_May2017

«Το Σώμα της Λέξης»

για την οπτική αντίληψη της γραφής

Πέμπτη 18 έως και Σάββατο 20 Μαΐου

Εισηγήσεις: Μαρία Γιαγιάννου, Αλέξανδρος Μαγκανιώτης

Συντονίστρια: Γεωργία Τσουδερού

Χώρος:  Βιβλιοθήκη Βολανάκη – White Rabbit (Στουρνάρη 11, Εξάρχεια)

Συμμετοχή: 70€ (50€ μειωμένο)

Maganiotis-Yiayiannou

.

Περιγραφή

Το τριήμερο εργαστήριο «Το Σώμα της Λέξης» του φετινού Μαΐου επικεντρώνεται στην εικαστική/οπτική αντίληψη της γραφής και αποτελείται από δύο κεντρικές θεματικές ενότητες: Α΄ενότητα (Το γράμμα μεταμορφώνεται: Η αλφάβητος των εικόνων & οι εικόνες της αλφαβήτου). Αφορά στη σύνδεση γράμματος/λέξης/κειμένου με το εικονιστικό περιβάλλον το οποίο περιγράφουν ή στο οποίο εντάσσονται. Β΄ενότητα (Οι χειρονομίες σημαίνουν: Από τις παραδοσιακές εικόνες στο σύμπαν των τεχνικών εικόνων). Ασχολείται τόσο με την παραδοσιακή χειρονομία δημιουργίας εικόνας όσο και με το πέρασμα στην ψηφιακή εικονοσύνθεση, σε σχέση με τη λειτουργία της γραφής. Οι δύο παραπάνω ενότητες προσεγγίζονται δημιουργικά στο πλαίσιο του εργαστηρίου του Αλέξανδρου Μαγκανιώτη (εικαστικός-αρχιτέκτων) και θεωρητικά στην εισήγηση της Μαρίας Γιαγιάννου (συγγραφέας-θεωρητικός τέχνης).

*Σημαντική Σημείωση: Το σεμινάριο δεν έχει σχέση με μαθήματα δημιουργικής γραφής. Πρόκειται για τη δημιουργική συνάντηση εικαστικών εργαστηρίων και εισηγήσεων θεωρίας της τέχνης. Το εργαστήριο απευθύνεται σε όποιον ενδιαφέρεται να το παρακολουθήσει, καθώς και σε φοιτητές και ενήλικες με σχετικά γνωσιακά, αισθητικά και επαγγελματικά ενδιαφέροντα. Στο τέλος του εργαστηρίου θα παραδίδεται βεβαίωση συμμετοχής.

 

 .

Πρόγραμμα

Πέμπτη 18 Μαΐου

Το γράμμα μεταμορφώνεται:

η αλφάβητος των εικόνων & οι εικόνες της αλφαβήτου

 

16:30–18:30: Μαρία Γιαγιάννου (αισθητική ανάλυση: εικαστικά)

19:00–21:00: Αλέξανδρος Μαγκανιώτης (εικαστικό εργαστήριο)

 

Παρασκευή 19 Μαΐου

Οι χειρονομίες σημαίνουν:

Από τις παραδοσιακές εικόνες στο σύμπαν των τεχνικών εικόνων

 

16:ο0–18:00: Μαρία Γιαγιάννου (αισθητική ανάλυση: Facebook)

18:30–20:30: Aλέξανδρος Μαγκανιώτης (εικαστικό εργαστήριο)

 

Σάββατο 20 Μαΐου

12:00 – 13:00: Video reading (Συνομιλία online, με παράλληλη μετάφραση, με τον Ιταλό συγγραφέα στο πεδίο της πειραματικής λογοτεχνίας, Giovanni Campi).

13:00-14:00: Guest (Παρουσίαση για την ένταξη του γράμματος σε ψηφιακό περιβάλλον)

 14:00-15:00: Συζήτηση

 

{Ενημερώσεις στη σελίδα του facebook}

ChryssaSign

 

Φωτό: Η Chryssa Vardea σε αναζήτηση υλικού για τα έργα της.

***

Για δήλωση συμμετοχής

Στοιχεία επικοινωνίας: 

6942909241

giorgia_ts67@yahoo.it,

almaganiotis@gmail.com

m.yiayiannou@gmail.com

Ο συγγραφέας Γιώργος Ιωάννου για τον ζωγράφο Απόστολο Γιαγιάννο/ 1979

Apostolos Yayannos _Landscape_1974

«ΓIAΓIANNEIOΣ» TOΠIOΓPAΦIA / Κείμενο του συγγραφέα Γιώργου Ιωάννου για τη ζωγραφική του Απόστολου Γιαγιάννου / 1979

Παρακολουθώ, πως όσο περισσεύουν οι άνθρωποι, όσο συμπαρατίθενται οι κατασκευές και μπουκώνει αυτή η ατμόσφαιρα, τόσο και συχνοεμφανίζεται η ερήμωση της ζωής στα τοπία ορισμένων ζωγράφων του καιρού μας. Δεν είναι, βέβαια, η εξεικόνιση καμιάς επιθυμίας σφοδρής για απομόνωση μέσα σ’ ένα τοπίο εντυπωσιακά λιτό, ούτε, ασφαλώς, είναι απλά και μόνο η ζωγραφική απόδοση της σύγχρονης ανησυχίας για την πυκνόρρευστη ρύπανση όπου μέσα της πλατσουρίζουμε, αλλά είναι, θαρρείς, μια επίμονη ενόραση, κάτι το βαθιά προφητικό, συνυφασμένο πια με τη θέα των εμπειρικών μας τοπίων. Δεν ημπορούν οι ζωγράφοι αυτοί – και όχι μόνον οι ζωγράφοι, βέβαια – να βλέπουν ακόμα τα τοπία με ειδυλλιακή διάθεση και αθωότητα, αλλά ούτε καν με ρεαλιστική διάθεση, μα μονάχα προορατική, παθητικά προορατική, σαν αναπόφευκτη μοίρα.

Tα τοπία της ερημιάς και της μόλυνσης δεν είναι κατ’ ανάγκη και για τη ζωγραφική δυσάρεστα. Φανταστικά καθώς είναι, ψυχοπαθητικά καθώς είναι, δίνουν, σηκώνουν μάλλον, χρώματα ονειρικά, εννοώ εφιαλτικά, μη φυσικά, μη φυσιολογικά, σε θέσεις και συμπαραθέσεις και συμπυκνώσεις και συνδυάσεις και συνυπάρξεις και συνθέσεις –ναι συνθέσεις, αυτό ήθελα τόση ώρα να πω – όπως στου Aπόστολου Γιαγιάννου τα τοπία αυτά, που με κάνουν και γράφω, βλέποντάς τα, το σημείωμα αυτό, και που μου δείχνουν ταυτόχρονα την πάνω επιφάνειά τους, αυτήν που ξέρουμε ή θα ξέρουμε, μάλλον θα ξέρουν οι μεταγενέστεροι, ενώ εμείς θα ’μαστε από μέσα εκεί, στα σπλάχνα αυτά σφηνωμένοι, όπου παράλληλα στο κάτω μέρος του δήθεν τοπιογραφικού αυτού πίνακα συνηθάει ν’ ανοίγει και να ζωγραφίζει ο Aπόστολος Γιαγιάννος, ένα λιθαράκι κι εμείς– μακάρι και λίγο έγχρωμο.

H Γιαγιάννειος αυτή τοπιογραφία είναι τοπιογραφία σε βάθος, πρώτα-πρώτα υλικό. Όχι μόνο η επιφάνεια και η βιολογική ερήμωσή της, αλλά και πιο κάτω η δόμησή της, τα στρώματά της, τα χρώματα, οι φλέβες της αυτές που απομυζούν και χωνεύουν τελικά τα πάντα, μη χαμπαρίζοντας και πολύ από βιολογική μόλυνση. Kι ακόμα τα κύματα της ύλης, ζεστά ή πετρωμένα, οι φουρτούνες της, κάτω από μια φλουδίτσα ήρεμης επιφάνειας. Kι ακόμα κάτι πράγματα μακρουλά, θεόρατα, τεράστιες τορπίλες, θαμμένοι πύραυλοι, θαμμένη ίσως γονιμότητα, σε σχήματα κάπως σκανδαλιστικά. Δεν είναι ανάγκη να τα βλέπουμε όλα με τη φοβερή όψη τους …

Tελικά, βέβαια, κοιτάζοντας τα τοπία του Aποστόλη αρχίζεις για πολλά τους ν’ αμφιβάλλεις, αν πρόκειται για τοπία, έστω και ξεκοιλιασμένα , ρημαγμένα και παντέρημα, και λες μήπως πρόκειται για υποκειμενική εντελώς, υπερρεαλιστική απόδοση τοπίων μεταφυσικών, που παύουν βέβαια να λέγονται τοπία ή μήπως πρόκειται για απλές συμπαραθέσεις χρωμάτων καινούργιων, συνθετικών, απ’ αυτά που τόσο θέλγουν την όρασή μας, κι άς κάνουμε ακόμα πως μισούμε τα προϊόντα τα πλαστικά, μια και είναι της μόδας αυτό στην περιοχή μας, ενώ στην πραγματικότητα τα λατρεύουμε, υπνωτιζόμαστε, ναρκωνόμαστε, από τα χρώματα αυτά τα ψυχεδελικά, από τις ύλες αυτές τις πλαστικές, από τις οποίες κατά μέγα μέρος και σωματικά αποτελούμαστε.

Eγώ δεν ξέρω και πολύ από όρους της ζωγραφικής τεχνικής, γι’ αυτό και τους αποφεύγω. Πολύ θα ήθελα να παραθέσω τώρα μια σελίδα ολόκληρη με τα ονόματα των συνθετικών χρωμάτων με τα οποία δουλεύει η σημερινή ζωγραφική και ο Γιαγιάννος, βέβαια, είτε στα τοπία του αυτά, όπου το επίκεντρό τους είναι μια θάλασσα σχεδόν μαβιά ή ένα κομπάλτιο σχεδόν θαλασσί, είτε στα άλλα όπου επικρατούν όλες οι αποχρώσεις ενός πεθαμένου φεγγαρόφωτου, που ίσως να είναι και ήλιου φως, μές στην αιθαλομίχλη. Πάντως, βλέποντας τα τοπία του Aπόστολου Γιαγιάννου, κανοναρχιέμαι επίμονα από τους σεφερικούς στίχους του Έλιοτ, που τόσο με τυράννησαν εκ νεότητός μου:

… Δε σου δίνει σκέπη το πεθαμένο δέντρο,

κι ο γρύλος ανακούφιση,

Kι η στεγνή πέτρα ήχο νερού…

O Γιαγιάννος δεν ζωγραφίζει μόνο τοπία

ΓIΩPΓOΣ IΩANNOY

Περ. «ZYΓOΣ», Mάϊος – Iούνιος 1979

Apostolos Yayannos_Landscape_c.1980

Apostolos Yayannos_Landcape_c.1980

 

Apostolos Yayannos_Composition_1981

Apostolos Yayannos_Composition_1981

 

Apostolos Yayannos_Landscape_c.1990

Apostolos Yayannos_Landscape_c.1990

 

Apostolos Yayannos_Landscape_2003

Apostolos Yayannos_Landscape_2003

 

Μάριον Ιγγλέση / homo faber / έκθεση

.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε

στα εγκαίνια της ατομικής έκθεσης της

Μάριον Ιγγλέση

// HOMO FABER //

Πέμπτη 12 Ιανουαρίου, 19.30 

στην αίθουσα τέχνης

«Έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου» (Βαλαωρίτου 9α)

*

Θεωρητική επιμέλεια/ κείμενο: Μαρία Γιαγιάννου

v5

Ένα ανορθόδοξο κοπάδι γαϊδάρων ακροβατεί πάνω στα κιβώτια μιας αέναης μετακόμισης˙ μια πολιτεία Λωτοφάγων λιώνει μέσα στη γλυκιά απάθεια της λήθης του σώματος˙ μια σειρά πολύχρωμων χαρακτικών γίνεται η υφασμάτινη βάση μοτίβων επικοινωνίας προς εξαφάνιση. Δύο γλυπτικές εγκαταστάσεις και μία σειρά χαρακτικών συνθέτουν ένα σύνολο αφηγηματικών παραλλαγών πάνω στο θέμα της (επιτυχημένης ή όχι) προσπάθειας του ανθρώπου να ελέγξει τη μοίρα και το περιβάλλον του με τη χρήση εργαλείων. Το γαϊδούρι, ο λωτός, η γραφή – και φυσικά το ίδιο το ανθρώπινο σώμα – είναι τα πολυεργαλεία που επιλέγει η Ιγγλέση να ανιχνεύσει με χιούμορ, συμπόνια και σαρκασμό.

Ο πηλός stoneware είναι η πρώτη ύλη της εγκατάστασης από γαϊδούρια που μάχονται, υπερίπτανται, υπερφορτώνονται, καθώς και της ομάδας μοναχικών ανθρώπινων σωμάτων που μοιάζουν αδειασμένα. Σε αντίστιξη με τα γκρίζα γλυπτά οι λινοτυπίες, σε πολύ λεπτό χαρτί που η εικαστικός το μεταχειρίζεται σαν ύφασμα, έχουν πανηγυρικά χρώματα που συχνά υποκρύπτουν ένα σκοτεινό μήνυμα παραπέμποντας στην υφαντική τέχνη της Δυτικής Αφρικής. Η πολύγλωσση ταυτότητά της Ιγγλέση και η εμπειρία της στις χώρες της Αφρικής αφήνουν το στίγμα τους στην έκθεση Homo Faber, αποκαλύπτοντας ένα είδος «αφρικάνικης κρυπτομνησίας», που διαπερνά τόσο τις γλυπτικές της εγκαταστάσεις όσο και το πανόραμα των χαρακτικών.

Η πεισματική επιβίωση της ανθρωπότητας σε διελκυστίνδα με την πεισματική αυτοκαταστροφή της, ανοίγει τις πύλες προς ένα θέμα που προσεγγίζεται υπαινικτικά και εις βάθος, μέσα από την επεξεργασία και παρουσίαση τριών συστημάτων που αρχικά μοιάζουν απόμακρα μεταξύ τους, μέχρι κανείς να διακρίνει το λεπτό νήμα που τα ενώνει. Η καλλιτέχνις καταθέτει την εικαστική της μελέτη πάνω στα ανθρώπινα εργαλεία, με μια ευρεία έννοια, ως προεκτάσεις του νου. Κάθε επινόηση απολήγει στα χέρια, τα οποία ασκώντας την εκτελεστική εξουσία, χτίζουν τα όρια της δράσης και ρυθμίζουν τη μοίρα του ανθρώπου-δημιουργού σε συνάφεια με τη μοίρα του ζώου. Η ίδια η καλλιτέχνις, ως Homo Faber, κατασκευάζει ένα αισθητικό σύμπαν με πολιτική και διαπολιτισμική σημασία.

Βιογραφικό 

Η Μάριον Ιγγλέση γεννήθηκε στην Αθήνα και έζησε στη Γκάνα, τη Νιγηρία, το Λίβανο, την Ιταλία, τις ΗΠΑ, και τη Γαλλία. Είναι εικαστικός, σκηνογράφος και επιμελήτρια εκθέσεων. Μετά το πτυχίο Αγγλικής λογοτεχνίας στο Deree College, Αθήνα (1982-85), έκανε Μεταπτυχιακό (M.F.A.) στη σκηνογραφία θεάτρου στο Brandeis University, Βοστόνη (1986-89). Εργάστηκε ως σκηνογράφος στη Νέα Υόρκη, την Αθήνα και το Παρίσι, στο θέατρο, την όπερα, τον κινηματογράφο και τη διαφήμιση (1989 -2003). Από το 2005 έως το 2009 ήταν υπεύθυνη για τη διοργάνωση και την επιμέλεια εκθέσεων στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Μεταξύ 2009 και 2014 σπούδασε στο Τμήμα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών του Α.Π.Θ., απ’ όπου πήρε πτυχίο Ζωγραφικής το 2014. Το 2010-11 πήγε με υποτροφία ERASMUS στο Istanbul Bilgi University, Κωνσταντινούπολη, όπου εστίασε στο animation, στην τυπογραφία και στη φωτογραφία. Η δουλειά της βρίσκεται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα, τη Γαλλία, την Τουρκία και την Ελβετία καθώς και στη συλλογή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Η έκθεση Homo Faber είναι η δεύτερη ατομική της.

* Τη θεωρητική επιμέλεια και το κείμενο της έκθεσης υπογράφει η συγγραφέας Μαρία Γιαγιάννου.

Διάρκεια: 12 Ιανουαρίου – 4 Φεβρουαρίου 2017

marion-inglessi_homo-faber-linocut-print-190x100

marion-inglessi_homo-faber-lotus-eater-stoneware-19-x16-x18

Περισσότερα στοιχεία, στο fb event: εδώ

Με την κόρη μου/ Περπατώντας

…προς το βίντεοκλαμπ

Καισαριανή-Σπίτι-photo by MaYia

kaisariani

Εφτά κιλά και βάλε. Η μέση μου άρχισε να διαμαρτύρεται. Κάθε απόγευμα ζώνομαι την κόρη μου στον μάρσιπο και βγαίνουμε περατζάδα πάνω από την πλατεία. Κάνουμε την ίδια βόλτα καθημερινά και παρατηρούμε τη γειτονιά με ηθογραφική δίψα. Την κυρία του γραφείου κηδειών που βλέπει πάντα Τροχό της Τύχης (χιούμορ που το ‘χει ο Χάρος), τον τρε-τζόρνι χασάπη που πίνει φραπέ / «πού πάτε κορίτσια;»/, τον νεαρό γαλατά που την καλοπιάνει, ένρινα και με γρέζι / «γεια σου, σκατούλα»/. Προσπερνάμε επιδεικτικά τη μοδίστρα, γιατί μου χρέωσε 12 ευρώ ένα φερμουάρ. Ανταλλάσσουμε χαιρετισμούς (αρχικά αμήχανα, πλέον με την αβρότητα μιας γειτνίασης που συνηθίστηκε) με τις τρεις μεσήλικες γυναίκες που μαζεύουν σκουπίδια από τους κάδους έξω απ’ τον Σκλαβενίτη. Αποφεύγουμε με σλάλομ και εκλεπτυσμένες τεχνικές butoh τους περαστικούς που τη φτύνουν μη τη ματιάσουν. Φτάνουμε μέχρι τα κορίτσια του βίντεο-κλαμπ˙ κάτω από τη λευκή φωταψία, τον kiss fm και την πλαστική πολυχρωμία των ταινιών, της μιλάνε με την πιο γλυκιά φωνή τους. Κι εκείνη τούς κοιτάζει όλους με άκρα σοβαρότητα και κάτι μάτια ολοστρόγγυλα, έκπληκτα μπροστά στο μεγαλείο της ζωής που συγκεντρώθηκε Κλαζομενών και Εθνικής Αντιστάσεως.

kaisariani walls

Τώρα πια που όλοι κατεβάζουν τις ταινίες από το Ίντερνετ, για μένα το βίντεο-κλαμπ έχει ανανεώσει το νόημά του, είναι η ρετρό Ιθάκη μου της Καισαριανής – μου δίνει το ωραίο περιπατητικό ταξίδι. Δυστυχώς, στον δρόμο η σπονδυλική μου στήλη γίνεται κι αυτή ρετρό/ βίντατζ/ σέκοντ χαντ. Ακολουθώντας το διεστραμμένο παράδειγμα του «Ανθρώπου-Μηχανή» οραματίζομαι παρεμβάσεις επιστημονικής φαντασίας: να τοποθετήσω στη μέση μου μηχανικές αναρτήσεις, ανθεκτικά ελάσματα στη λεκάνη μου, στις γάμπες μου ατσάλινες ράβδους, φαρδιά μαξιλάρια στις ωμοπλάτες μου και στις φτέρνες μου τροχούς, να τρέχω ακάθεκτη σαν τον Τροχό της Τύχης, να μπορέσω ν’ αντέξω κι άλλο τα λατρεμένα της κιλά. Θέλω ν’ αντέξω κι άλλο, είναι πολύ νωρίς ακόμα. Να έχω προνομιακή θέση πάνω από τα μαγουλάκια που φραουλιάζουν από τη ζέστη και πάνω από τις αέρινες βλεφαρίδες της και να της φτιάχνω το σκουφί. Ν’ ακουμπάει το στρογγυλό κεφαλάκι στο στήθος μου κι εγώ να της προσφέρω την αιώρηση. Αν μπορούσα να παρατείνω για εκείνη αυτό το τραμπολίνο στον αέρα. Όσο η μέση μου πιέζεται και οι σπόνδυλοι συναντιούνται, τόσο νιώθω την ανάγκη να την κάνω να πετάει αβαρής σαν μπαλονάκι. Να συνεχίσουμε κι άλλο αυτή την εξωτική ηθογραφική βόλτα, δυο ενωμένα καγκουρώ στην Εθνικής Αντιστάσεως. Ν’ αντιστεκόμαστε στο εθνικό βάρος. Και στα κιλά μας, στα κιλά της πόλης, στη βαρύτητα που μεγαλώνει.

Καισαριανή-Μπαλόνι στ' αγκάθια

Η βόλτα μέχρι το βίντεο-κλαμπ είναι η χρονομηχανή μου. Με πηγαίνει πίσω και μπροστά. Με τη μικροσκοπική μου αγάπη στην αγκαλιά μου, σαν μετα-παραδοσιακή μάνα της ηθογραφίας του Γύζη/ του Λύτρα/ του Ιακωβίδη, μα σε αστικό πίνακα κινούμενο/ υπερσύγχρονο/ οπ αρτ σχεδόν/ ή μάλλον apropriation art του μεταμοντέρνου ρεπερτορίου, με τα λάδια των χρωμάτων να ενώνονται με τα λάδια που αφήνει πίσω του το 224, κινούμαι ταυτόχρονα προς τα φωτεινά eighties και προς τη μετεξέλιξή μου σε cyborg. Μια lady pac-man με μάρσιπο σαρώνω στο πέρασμά μου τα ψίχουλα που είχα αφήσει πίσω μου, για να μου θυμίζουν από πού ήρθα (προήλθα από έναν μάρσιπο κι εγώ, τόσο αυτονόητο γεγονός κι όμως δεν το είχα συνειδητοποιήσει), και τώρα τα βρίσκω μπροστά μου. Καταβροχθίζουμε τη διαδρομή μας προς το βίντεο-κλαμπ που αστράφτει σαν ντισκομπάλα και κατατροπώνουμε όλα τα φαντάσματα. Εκτός από ένα: το Φάντασμα της Ταχύτητας του Χρόνου. Αόρατο/ αποτελεσματικό/ τροχήλατο/ ασπόνδυλο, εγκατεστημένο μεταξύ των σπονδύλων μου.

Όμως όχι. Δεν θα το αφήσουμε να μας φάει. Παίρνουμε φόρα, τα μαγουλάκια της φραουλιάζουν, ανοιγοκλείνουμε τα βλέφαρα σαν φτερουγίτσες, τα μάγουλά της ξαναφραουλιάζουν, δίνουμε ένα σάλτο, αιωρούμαστε πάνω από τις λακούβες και, ναι, περνάμε μέσα από το ΦΤΧ (φάντασμα ταχύτητας χρόνου). Θα συνεχίσουμε τον δρόμο από και προς το βίντεο κλαμπ και δεν χρειάζεται ν’ αντισταθούμε, γιατί είμαστε η αντίσταση/ έστω κι έτσι, στον μικρόκοσμο που φτάνει μέχρι πάνω απ’ την πλατεία.

Νοέμβριος 2016

Καισαριανή - Αυτοκόλλητο βιτρίνας

Καισαριανή-Ζωγράφοι-Τσε_by MaYia

Kaisariani-walls

Kaisariani-Filos_photo by MaYia

Έκθεση Ελεάννας Μαρτίνου: ΑΥΤΟΠΤΕΣ/EYEWITNESSES @ Tseliou Gallery

Θα χαρούμε να σας δούμε

Τρίτη 22 Νοεμβρίου

στα εγκαίνια της ατομικής έκθεσης της

Ελεάννας Μαρτίνου

Αυτόπτες/Eyewitnesses

στην γκαλερί Ελευθερία Τσέλιου

(Ηρακλείτου 3, Κολωνάκι)

*

Η έκθεση συνοδεύεται από το θεωρητικό κείμενο

της Μαρίας Γιαγιάννου

το οποίο θα βρείτε δημοσιευμένο στη Bookpress.

*

martinou1

«Η καλλιτέχνις, πιστή στη νεωτερικότητα που αγαπά τα χρωματικά συμβάντα των δύο διαστάσεων, ακυρώνει το βάθος πεδίου και αφήνει τις κεφαλές της να επιπλέουν στις δύο διαστάσεις, ως σχεδίες. Ως σχεδίες πράγματι, αφού διασταυρώνουν τα υλικά τους με σκοπό τη διάσωση του εαυτού: κι ας είναι ένας εαυτός χτισμένος από υπαινιγμούς, από διάσπαρτες λέξεις, από χαρακιές. Η ριγωτή τους σύνθεση (όπου και η κηλίδα ακόμα λειτουργεί σαν μια ρίγα που δεν βγήκε στο δρόμο, μια ρίγα που βάλτωσε) ενώνει στα πορτραίτα της το πίσω με το μπρος˙ το πρόσωπο με τη μάσκα του.»

{Για την έκθεση της Ελεάννας Μαρτίνου, απόσπασμα από το κείμενο «Εαυτόπτες»  (Μ. Γ.)}

*Περισσότερες πληροφορίες εδώ*

invitation-martinou